نانپز واژهای است که در زبان فارسی به معنای فردی به کار میرود که حرفه او پختن نان و آماده کردن آن برای مصرف روزانه مردم است. این واژه در منابع کهن با عنوانهایی مانند خباز و نانوا نیز هممعنا دانسته شده و به کسی اشاره دارد که در نانوایی فعالیت میکند. نانپز در جامعه سنتی نقش مهمی در تأمین غذای اصلی مردم داشته و از مشاغل ضروری و همیشگی به شمار میرفته است. در متون ادبی و تاریخی، گاه از نانپز به عنوان فردی زحمتکش یاد شده که با آتش و خمیر سر و کار دارد و نان روزانه مردم را فراهم میکند. از نظر زبانی، این واژه یک ترکیب وصفی است که از «نان» و «پز» تشکیل شده و به عمل پختن نان اشاره مستقیم دارد. علاوه بر معنای اصلی، نانپز در برخی کاربردهای قدیمی به ابزار و وسیلهای نیز گفته شده که برای پهن کردن خمیر نان استفاده میشود. این ابزار معمولاً چوبی بوده و برای صاف و آماده کردن خمیر پیش از قرار گرفتن در تنور به کار میرفته است. در فرهنگ عامه، نانپز نماد مهارت، تجربه و ارتباط نزدیک با زندگی روزمره مردم و خوراک اصلی آنان محسوب میشود. همچنین این واژه در گذشته بار معنایی احترامآمیزی داشته زیرا نان به عنوان مهمترین غذای مردم شناخته میشده است. در مجموع، این کلمه هم به شخص نانوا و هم در برخی کاربردها به ابزار مرتبط با آمادهسازی نان اشاره دارد و ریشهای عمیق در زندگی سنتی دارد.
نان پز
لغت نامه دهخدا
نان پز. [ پ َ ] ( نف مرکب ) خباز. ( منتهی الارب ) ( دهار ). طالم. طاهی. ( منتهی الارب ). نانوا. ( ناظم الاطباء ). آنکه نان می پزد: نقل است که در پیش مریدی حکایت می کرد که در بصره نان پزی هست که درجه ولایت دارد، مرید برخاست و به بصره رفت آن نان پز را دید خریطه در محاسن کرده چنانکه عادت نانوایان باشد. ( تذکرة الاولیاء ). || چوب نان پز؛ چوبی که بدان خمیر نان را پهن کنند. ( ناظم الاطباء ).
فرهنگ عمید
= نانوا
فرهنگ فارسی
( صفت ) آنکه نان پزدخبازنانوا.یاچوب نان پز.چوبی که بوسیله آن خمیرنان را پهن کنند.
جمله سازی با نان پز
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 تنم تنور و عالم هیزم است و جان آتش خرد خمیر و زبان نان پز و سخن نان است
💡 شاعر نان پز به جز من کیست کو ممدوح را از معانی گندم آرد و ز عبارت نان دهد
💡 منم قوای نان پز شعار شیرین شعر مراست خاطر خباز شکل گرده شمار
💡 هرگز چو قوامی نبود نان پز چالاک نانم ز دم گرم و خمیرم ز دل پاک
💡 شاعر نان پز توئی کرده خمیر از طبع خویش قوت بهتر شاعر از دو کان تو نان رذال
