گندم با

گندم‌با یک واژه مرکب در زبان فارسی است که در لغت‌نامه‌های کهن و منابع فرهنگی به نوعی غذای سنتی اشاره دارد و به معنای آش گندم یا حلیم به کار می‌رود. این غذا از ترکیب دانه‌های گندم با مواد دیگری مانند گوشت و گاهی ادویه‌جات تهیه می‌شود و دارای بافتی نرم و یکنواخت است. در متون قدیمی، گندم‌با با نام «هریسه» نیز شناخته می‌شود که در مناطق مختلف جهان اسلام با روش‌های گوناگون طبخ می‌گردد. این غذا به دلیل ارزش غذایی بالا، به‌ویژه وجود کربوهیدرات‌های پیچیده و پروتئین، در گذشته به عنوان یک غذای مقوی و انرژی‌زا مورد توجه بوده است. گندم‌با معمولاً با پخت طولانی‌مدت تهیه می‌شود تا گندم کاملاً له شده و با سایر مواد ترکیب یکنواختی پیدا کند. در فرهنگ غذایی سنتی ایرانی، این غذا بیشتر در مناسبت‌ها، مجالس مذهبی یا فصل‌های سرد سال مصرف می‌شده و در برخی مناطق نیز نماد برکت و سادگی در تغذیه محسوب می‌شود. از نظر تاریخی، این نوع غذا نشان‌دهنده استفاده هوشمندانه انسان از غلات برای تأمین انرژی پایدار بوده است. در زبان فارسی، کاربرد واژه گندم‌با بیشتر در متون قدیمی دیده می‌شود و در زبان امروزی جای خود را به واژه‌هایی مانند حلیم داده است.