این واژه یک ترکیب عربی است که از دو جزء «ماء» به معنای آب و «حیات» به معنای زندگی تشکیل شده و در زبان فارسی نیز با همان ساختار به کار رفته است. این واژه در اصل به معنای «آب زندگی» یا «آب جاودانگی» است و در متون مختلف معانی گوناگونی به خود گرفته است. در لغتنامهها، از جمله یادداشتهای منسوب به دهخدا، «ماءالحیات» به نوعی شراب خاص اشاره دارد که در آن مواد گرم و تند مانند دارچین، زنجبیل، فلفل و گاه میوههایی مانند سیب و گلابی به کار میرفته و خاصیتی بسیار مستکننده داشته است. این نوشیدنی به دلیل ترکیب ادویههای گرم و اثر قوی آن، به صورت استعاری «آب زندگی» نامیده شده است. افزون بر این، در برخی منابع «ماءالحیات» به معنای آب زندگانی یا همان مایع افسانهای آمده که نوشیدن آن موجب جاودانگی میشود. این مفهوم در ادبیات و داستانهای کهن، بهویژه در روایتهای مربوط به جستوجوی جاودانگی، جایگاه ویژهای دارد. همچنین در برخی متون طبی، «ماءالحیات» به نام نوعی دارو نیز ذکر شده که به سبب اثر تقویتی یا حیاتبخش آن چنین نامی گرفته است. بنابراین این واژه هم کاربرد واقعی در اشاره به نوشیدنی خاص داشته و هم کاربرد استعاری و افسانهای در معنای حیات جاودان. از نظر معنایی، «ماءالحیات» ترکیبی است که بار نمادین قوی دارد و اغلب به چیزی اشاره میکند که موجب نیرو، نشاط یا دوام زندگی میشود. در ادبیات فارسی نیز این واژه گاه به صورت مجازی برای توصیف چیزی بسیار ارزشمند و احیاکننده به کار میرود.
ماءالحیات
لغت نامه دهخدا
ماءالحیات. [ ئُل ْ ح َ ] ( ع اِ مرکب ) ماءالحیوة. شرابی که در آن انواع ادویه حار چون دارچینی و فلفل و جز آن بکار برند و آن نهایت مست کننده بود. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). قسمی شراب که در آن سیب و گلابی و ادویه حاره چون بیخ جوز و زنجبیل و دارچین کنند. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). || آب زندگانی. منکو. || نام دارویی. ( ناظم الاطباء ). و رجوع به ماءالحیوة شود.
جمله سازی با ماءالحیات
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 کرده ز آب خضر شربت ماءالحیات داده به چوب کلیم خاصیت اژدها
💡 دل مرنجان به درد دوست کمال فهو ماءالحیات فیه شفا