دیوان بر

[ویکی فقه] بِرّ، دیوان، از مؤسسات خیریه دولتی که به دست علی بن عیسی بن جراح، وزیر مقتدر، خلیفه عباسی بنیاد نهاده شد.
علی بن عیسی که خود اهل خیرات بود و بخش مهمی از درآمد خویش را بدان کارها اختصاص می داد، در ۳۰۱ق /۹۱۴م موافقت خلیفه را برای تأسیس دیوانی که بر امور خیریه و صدقات نظارت داشته باشد، به دست آورد و «دیوان البر» را بنیاد نهاد. هسته اصلی منابع مالی این دیوان، اراضی خالصه سواد عراق بود که وقف دیوان شد تا درآمدش به مصرف حفظ مرزهای اسلام و نگهداری و بازسازی حرمین شریفین برسد. بعضی از محققان گردآوری زکات و نظارت بر آن را نیز احتمالاً از وظایف این دیوان دانسته اند. به نظر می رسد که این دیوان به دیوان البر و الصدقات نیز نامبردار بوده است. از وجود و فعالیت چنین دیوانی در دوران پس از خلافت مقتدر نشانی در دست نیست.

💡 اگر نام من از دیوان بر آید کجا تن در دهم گر جان برآید

💡 می‌گذشت از جمله اوقاتی ولی پیوسته بود وام تاجر در میان و مال دیوان بر کنار

💡 به شغل دیوان بر من تکبرت نرسد که دیوی ارچه ترا صد مثال دیوانیست

💡 دفتر از دل ساخت در عشقت مجیر کانچه جورت کرد دیوان بر نتافت

💡 ز رنج دیوان بر خیره چند نالم ازانک قرین دیوان بدگر همه سلیمان بود