دهلوی

دهلوی. [ دِ ل َ ] ( ص نسبی )منسوب و متعلق به شهر دهلو ( دهلی ) ( ناظم الاطباء ).
دهلوی. [ دِ ل َ ]( اِخ ) احمد شاه ولی اﷲبن عبدالرحیم عمری دهلوی مکنی به ابوعبدالعزیز. ( متولد 1114 - متوفای 1176 هَ.ق. ). او راست: 1 - اجوبة عن ثلاث مسائل. 2 - الانصاف فی بیان سبب الاختلاف. 3 - تنویرالعینین فی رفعالیدین. 4 - حجةاﷲ لبالغة. 5 - رسائل الدهلوی. 6 - شرح تراجم ابواب صحیح البخاری ( رساله ). 7 - عقد الجید فی احکام الاجتهاد و التقلید. 8 - فتح الخبیر فی اصول التفسیر. 9 - الفوز الکبیر مع فتح الخبیر فی اصول التفسیر. 10 - القول الجمیل فی اصول الطرق الاربع النقشبندیة والجیلانیةوالجشتیة والمجددیة. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).
دهلوی. [ دِ ل َ ] ( اِخ ) امیرخسروبن سیف الدین محمود، شاعر پارسی گوی هند در قرن هفتم و اواخرقرن هشتم. رجوع به امیرخسرو در همین لغت نامه شود.
دهلوی.[ دِ ل َ ] ( اِخ ) عبدالحق. او راست: مقدمة فی مصطلح الحدیث چ هند 1899 م. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).
دهلوی. [ دِ ل َ ] ( اِخ ) عبدالرحمن هندی حنفی. او راست: روض المجال فی الرد علی اهل الضلال. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).
دهلوی. [ دِ ل َ ] ( اِخ ) عبدالغنی محمدبن اسماعیل بن عبدالغنی دهلوی متوفای 1247 هَ.ق. او راست: 1 - الادراک التخریج احادیث ردالاشتراک، چ هند 1290 هَ.ق. 2 - الجناح الحاجة، شرح سنن ابن ماجه، چ دهلی 1281 هَ.ق. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).
دهلوی. [ دِ ل َ ] ( اِخ ) عبداﷲ علام الدین بغدادی دهلوی صدیقی حنفی. او راست: الدرة السنیة فی الرد علی المادیة و اثبات النوامیس الشرعیة فی الادلة العقلیة. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).
دهلوی. [ دِ ل َ ] ( اِخ ) محمدحسین. او راست: رفعالالتباس عن بعض الناس. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).
دهلوی. [ دِ ل َ ] ( اِخ ) محمد مولوی ساکن حیدرآباد. او راست: السیرة المحمدیة والطریق الاحمدیة. ( از معجم المطبوعات مصر ج 1 ).

از مردم دهلی: امیرخسرو دهلوی.

( صفت ) منسوب به دهلی ۱ - از مردم دهلی اهل دهلی. ۲ - مربوط به دهلی ساخت دهلی.

[ویکی فقه] دهلوی (ابهام زدایی). دهلوی ممکن است اشاره به اشخاص و شخصیت های ذیل باشد: • صدرالدین خان آزرده دهلوی، آزُرْده دِهْلَوی، (یا کَشْمیری)، صدرالدّین خان، پسر لطف الله کشمیری (۱۲۰۴-۱۲۸۵ق/۱۷۹۰-۱۸۶۸م)، مفتی، شاعر و نویسنده اردو• احمدالله خان دهلوی، از پزشکان و حکمای قرن دوازدهم و سیزدهم هجری ساکن شبه جزیره هندوستان• امیرخسرو دهلوی، امیر ناصرالدین ابوالحسن خسرو بن امیرسیف الدین محمود دهلوی از عارفان و شاعران نامدار پارسی گوی هندوستان• بدرالدین اسحاق بخاری دهلوی، بدرالدین اسحاق بخاری دهلوی، از عرفای شبه قاره در قرن هفتم• بدرالدین غزنوی دهلوی، بدرالدین غزنوی دهلوی، از مشایخ طریقه چشتیه در قرن هفتم• حامد بن فضل الله جمالی دهلوی، جمالی دهلوی، حامد بن فضل اللّه، شاعر، تذکره نویس و از مشایخ سهروردیه هند• شیخ کفایت الله دهلوی، معروف به مفتی کفایت الله از علما و ادبا و دانشمندان مجاهند هند در قرن سیزدهم هجری/نوزدهم و بیستم میلادی• محمداکبر ارزانی بن میر مقیم دهلوی، معروف به شاه ارزانی، از مشاهیر حکما و اطبای قرن یازدهم و دوازدهم هجری• میرحیدر تجرید دهلوی، میر حیدر تجرید دهلوی، (د پس از ١١٥٠ق/١٧٣٧م)، شاعر پارسی گوی شبه قاره هند• وحیدالدین پهلتی دهلوی، وحیدالدین پهلتی دهلوی، از عالمان و صالحان هند در قرن سیزدهم هجری/ نوزدهم میلادی• شاه ولی الله دهلوی، قطب الدین احمد بن عبدالرحیم معروف به شاه ولی اللّه دهلوی( ۱۱۱۴- ۱۱۷۶ ق) از پرآوازه ترین شخصیت های فکری و فرهنگی قرن دوازدهم در شبه قارّه هند
...

💡 سرانجام آنکه دولتشاه سمرقندی، نویسنده «تذکرة الشعرا»، توصیف شعر او را به حد کمال رسانیده و نوشته‌است که سوز سخن امیر خسرو دهلوی و نازک‌خیالی کمال الدین اسماعیل و صفای سخن حافظ در شعر امیرشاهی جمع است و «همین لطافت او را کفایت است که در ایجاز و اختصار کوشیده …».

💡 حسین دهلوی با آنکه نخستین بار موسیقی اپرا می‌نوشت، در کار خود با دقت و نکته‌سنجی فراوان به تصنیف اثر پرداخت. او در تلفیق کلام فارسی و موسیقی اپرایی، که مشکل اساسی در اپراهای پیش بود، کوشش بسیار کرد و باید گفت که برای نخستین بار کلام فارسی در اپرا به لهجه فارسی خوانده می‌شد.

💡 به زندان: اثر معروف صبا، که با تنظیم استاد حسین دهلوی و ویلن ارسلان کامکار اجرا شده

💡 در ایراد امثال و اختیار بحرهای سبک با قافیه ها و ردیفهای غریب که سهل و ممتنع است، تتبع حسن دهلوی می کند، اما آنقدر معانی لطیف که در اشعار وی است در اشعار حسن نیست و آنکه وی را دزد حسن می گویند بنابر همان تتبع تواند بود و در بعضی دیوانهای وی این فرد دیده شده است:

💡 به حکم استطاعت به زیارت بیت اللّه مشرف و در عرض راه مثنوی به بحر مثنوی قران السعدین امیرخسرو دهلوی مسمی به تحفة الحرمین منظوم فرموده. بالجمله از مسالک سلوک واقف و از مصاحبان اهل معارف. اشعار بسیار دارد در این وقت چیزی حاضر نیست. این چند بیت تیمّناً قلمی می‌شود:

💡 اپرای مانا و مانی یک اپرای ایرانی نوشتهٔ حسین دهلوی و برای کودکان است.