دعاء

دعاء. [ دُ ] ( ع مص ) خواهانی نمودن. ( از منتهی الارب ). رغبت کردن به کسی. ( از اقرب الموارد ). || خواندن کسی را. ( از منتهی الارب ). ندا دادن و فراخواندن کسی را. ( از اقرب الموارد ).خواندن. ( المصادر زوزنی ) ( تاج المصادر بیهقی ) ( دهار ) ( ترجمان القرآن جرجانی ): لاتجعلوا دعاء الرسول بینکم کدعاء بعضکم بعضاً. ( قرآن 63/24 )؛ قرار ندهید خواندن رسول را بین خود، چون خواندن برخی از شما برخی را. و مثل الذین کفروا کمثل الذی ینعق بما لایسمع اًلا دعاء و نداء صم بکم عمی فهم لایعقلون. ( قرآن 171/2 )؛ و مثل کسانی که کفر ورزیدند چون مثل کسی است که بانگ زند بدانچه نمی شنود جز خواندنی و آوازی را، که آنان کرانند و گنگانند و کوران و تعقل نمی کنند. قال ربی اًنی دعوت قومی ِ لیلاًو نهاراً فلم یزدهم دعائی اًلا فراراً. ( قرآن 5/71 -6 )؛ گفت پروردگارا من قوم خود را شب و روز فراخواندم ولی خواندن من نیفزود ایشان را جز فرار. اًنک ( فاًنک ) لاتسمع الموتی و لاتسمع الصم الدعاء اًذا ولّوامدبرین. ( قرآن 80/27 و 52/30 )؛ همانا تو مردگان را نمی شنوانی و به کران خواندن را نمی شنوانی هرگاه پشت کنند و روی برگردانند. قل اًنما انذرکم بالوحی و لایسمع الصم الدعاء اًذاما ینذرون. ( قرآن 45/21 )؛ بگو شما را فقط به وحی بیم می کنم و کران خواندن را نمی شنوند چون بیم کرده شوند. || بدعوت خواندن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( دهار ). || ( متعدی با«لَِ» ) دعای خیر کردن کسی را. ( از منتهی الارب ). دعای نیک کردن. ( از دهار ) خیر و نیکی خواستن برای کسی. ( از اقرب الموارد ). || ( متعدی با عَلی ̍ ) دعای بد کردن کسی را. ( از منتهی الارب ) ( از دهار ). شر و بدی خواستن برای کسی. ( از اقرب الموارد ). || فرودآوردن خدا بر کسی سختی و ناپسند را. ( از منتهی الارب ). فرودآوردن خداوند کسی را در زشتی و مکروه. || استعانت و کمک خواستن از کسی. ( از اقرب الموارد ). || راندن کسی را. ( از منتهی الارب ). روانه کردن کسی را به کاری. ( از اقرب الموارد ). || نامیدن کسی را به اسمی. ( از منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ). || باقی گذاشتن شیر را در پستان تا دیگر فرودآید. ( از منتهی الارب ).
دعاء. [ دُ ] ( ع اِمص ) دعا. واحد ادعیه. ( از اقرب الموارد ). خواهانی بسوی خدا. ( ناظم الاطباء ). خدای خوانی. ( یادداشت مرحوم دهخدا ). ج، أدعیة. ( ناظم الاطباء ). || در عرف علما کلمه ای است انشائی دلالت کننده بر طلب با اظهار خضوع، و آنرا سؤال نیز گویند. و اما اینکه گویند دعا طلب فعل است با اظهار پستی و خضوع، مراد از طلب در این مورد سخنی است که دال بر طلب باشد، و اطلاق طلب بر کلام نیز آمده است. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ). و رجوع به دعا شود: و ما دعاء الکافرین اًلا فی ضلال. ( قرآن 14/13 و 50/40 )؛ و دعای کافران نیست جز در گمراهی. عسی ألاأکون بدعاء ربی شقیاً. ( قرآن 48/19 )؛ شاید به دعای پروردگارم، نگون بخت نباشم. ربنا و تقبل دعاء ربنا اغفر لِی و لوالِدَی و للمؤمنین یوم یقوم الحساب. ( قرآن 40/14 - 41 )؛ پروردگارا دعای مرا بپذیر ومرا و والدینم را و مؤمنان را در روز قائم شدن حساب بیامرز. و یدع الانسان بالشر دعأه بالخیر و کان الانسان عجولاً. ( قرآن 11/17 )؛ انسان شر را درخواست می کند مثل درخواست کردنش خیر را، و انسان شتابزده است.

💡 و گفته اند دعاء عام بگفتار بود و دعاء زاهدان بافعال بود و دعاء عارفان باحوال.