ضللت

واژه ضَلَلْتُ به معنای گمراه شدم یا به بیراهه رفتم است و از ریشه ثلاثی «ضَلَلَ» (ض - ل - ل) اخذ گردیده است. این مفهوم در متون دینی و ادبی برای اشاره به خروج از مسیر هدایت، انحراف از حقیقت، یا از دست دادن راه صواب به کار می‌رود. ریشه ضَلَلَ که به دفعات متعدد، حدود ۱۸۹ بار، در متون (از جمله قرآن کریم) تکرار شده، محور اصلی دلالت بر فقدان یا ترک راه راست است و بر وضعیت ناگواری دلالت دارد که فرد یا جامعه را از مسیر صحیح منحرف می‌سازد. این واژه در ادبیات فارسی نیز به معنای حیرت، سردرگمی و هبوط از مقام معرفت به کار رفته است.

فعل ذُلِّلَتْ که بر وزن فُعِّلَتْ است، به معنای تحت فرمان درآمد، رام گشت یا مسخّر شد می‌باشد. این واژه بیانگر تسلیم کامل و انقیاد مطلق یک شیء یا موجود در برابر اراده‌ای برتر است. کاربرد بارز و فاخر این کلمه در عبارت قرآنی «ذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِیلاًَ» است؛ در اینجا، دلالت بر این است که میوه‌های بهشتی (قطوف) به گونه‌ای کامل تحت سیطره و اراده مؤمنان قرار گرفته‌اند که برداشتن آن‌ها بدون هیچ‌گونه مشقت، مانع، یا نیاز به تلاش طاقت‌فرسا صورت می‌گیرد. این تسخیر، نشانه‌ای از نعمت و کرامت الهی برای اهل بهشت است که تمام پدیده‌های آن در خدمت ایشان مهیا شده‌اند.