لغت نامه دهخدا
جب. [ ج َب ب ] ( ع مص ) غلبه کردن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || بریدن. ( قطر المحیط ). || خادم کردن. ( تاج المصادر زوزنی ). برآوردن خصیه. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). یقال: خصی مجبوب. ( منتهی الارب ). خایه کندن. ( آنندراج ). || فائق آمدن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ): جبت المراءة النساء؛ فائق آمد زنان را در حسن. ( از منتهی الارب ). || گشن دادن خرمابن را و فارغ شدن از تلقیح آن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). آبستن کردن خرما. ( آنندراج ). || ( اصطلاح عروض ) حذف دو سبب باشد. مؤلف کشاف اصطلاحات فنون آرد: جب، بفتح جیم بریدن است چنانچه در صراح گفته: و نزد علماء عروض حذف دو سبب از مفاعیلن باشد که فقط مفا باقی میماند و چون مفا مهمل است بجای او فعَل بسکون لام نهند. و رکنی که عمل جب در آن واقع شده مجبوب خوانند، کذا فی عروض سیفی. ( کشاف اصطلاحات الفنون ).
جب. [ ج ُب ب ] ( ع اِ ) چاه یا چاه بسیارآب دورتک یا چاه در مرغزار نیکو یا چاه سربرنیاورده یاچاه ناکنده. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). ج، اَجباب و جِباب و جَبَبَه. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ). بِئر. قَلیب. رَکِیَّه. حُفرَه. ( المنجد ): و اجمعوا اَن ْ یجعلوه فی غیابت الجب. ( قرآن 15/12 ). و وضع جباب فی الطرق لیستقر فیها ماءالمطر. ( رحله ابن جبیر ). || توشه دانی که بعض آن رابر بعض دوخته باشند. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ).
- جب الطلعه؛ داخل طلعه خرما یا غلاف آن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ).
جب. [ ج ُب ب ] ( اِخ ) موضعی است به بربر و از آنجا اشتر گاو پلنگ آرند. ( منتهی الارب ). مؤلف معجم البلدان آرد: شهریست نزدیک زنگبار در بربر که از آنجا زرافه آرند ومردم فارس از پوست آن کفش سازند. ( معجم البلدان ).
جب. [ ج ُب ب ] ( اِخ ) آب آمدن جائی است مر طی را. ( منتهی الارب ) ( معجم البلدان ).
جب. [ ج ُب ب ] ( اِخ ) آبی است مرضبةبن غنی را. ( منتهی الارب ).
جب. [ ج ُب ب ] ( اِخ ) موضعی است میان قاهره و بلبیس. ( ناظم الاطباء ) ( منتهی الارب ).
جب. [ ج ُب ب ] ( اِخ ) دهی است بحلب که آنرا جب الکلب نامند. گویند اگر سگ گزیده پیش از چهل روز آب آنرا خورد شفا یابد. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ).
جب. [ ج ُب ب ] ( اِخ ) آبی است در دیار بنی عامر. ( معجم البلدان ) ( منتهی الارب ).