بهزاد

بهزاد. [ ب ِ ] ( ن مف مرکب ) نیک ذات و خوش فطرت. ( آنندراج ) ( انجمن آرا ). نجیب. اصیل. حلال زاده. ( یادداشت بخط مؤلف ). نیکوزاد. ( حاشیه برهان چ معین ). به زاده. نیکوزاده. نیک نژاد. نیکوتبار. ( فرهنگ فارسی معین ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) نام یکی از پسران جمشید جم، حکیم و فرزانه خوی. ( آنندراج ) ( انجمن آرا ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) یکی از نجبای عصر یزدگرد. ( ولف ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) نام یکی از نجبای ایران در زمان قباد پیروز. ( ولف ):
گوا کرد ازمهر و خراد را
فراهین و نیدوی و بهزاد را.فردوسی ( شاهنامه چ بروخیم ج 1 ص 316 ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) اسفندیار. ( ناظم الاطباء ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) نام اسب بوده. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ). نام اسب کیکاوس که او را شبرنگ بهزادی گفتندی. ( شرفنامه ). نام اسب سیاوش. ( ناظم الاطباء ). نام اسب سیاوش که بمیراث به کیخسرو رسید. ( یادداشت بخط مؤلف ):
به بهزاد بنمای زین و لگام
چو او رام گردد تو بردار گام.فردوسی ( شاهنامه چ بروخیم ج 3 ص 721 ).چنین گفت شبرنگ بهزاد را
که فرمان مبر زین سپس باد را.فردوسی ( ایضاً ص 721 ).بیاورد شبرنگ بهزاد را
که دریافتی روز کین باد را.فردوسی ( ایضاً ص 653 ).برانگیخت شبرنگ بهزاد را
که بگذاشتی روز تک باد را.اسدی ( از آنندراج ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) نام اسب گشتاسب. ( ولف ):
بدادش بدو شاه بهزاد را
سیه جوشن و خودپولاد را
پسر شاه کشته میان را ببست
سیه رنگ بهزاد را برنشست.فردوسی ( شاهنامه چ بروخیم ج 6 ص 1535 ).
بهزاد. [ ب ِ ] ( اِخ ) کمال الدین. بزرگترین و مشهورترین نقاش مینیاتورساز ایرانی در قرن دهم هجری. تاریخ تولد و وفاتش معلوم نیست، بقولی در 942 هَ. ق. درگذشت. استاد او بقولی امیر روح اﷲ معروف به میرک نقاش هراتی کتابدار سلطان حسین بایقرا، و بقول دیگر پیر سید احمد تبریزی بود؛ و کسان دیگری را نیز نام برده اند. چیزی نگذشت که نزد امیر علیشیر نوایی و سپس در دربار سلطان حسین بایقرا در هرات تقرب یافت. و پس از برافتادن سلسله تیموریان خراسان بدست شیبک خان ازبک همچنان در هرات ماند و بعد از استیلای شاه اسماعیل اول صفوی بر ازبکان، همراه وی به تبریز رفت. و در 928 هَ. ق. به ریاست کتابخانه سلطنتی منصوب گردید. در دوره شاه طهماسب صفوی نیز در کمال عزت و احترام میزیست، و سرانجام در تبریز درگذشت. و در همانجا در جوار کمال الدین خجندی شاعر مدفون شد. ونیز گفته اند که در هرات درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد. نظر به شهرت بهزاد طی قرنها کسان بسیاری کارهای او را تقلید کرده اند و نامش را بر تصویرهای بیشمار گذاشته اند از اینرو تمیز دادن تصویرهای اصلی اوکار دشواری است. این تحقیقات مخصوصاً پس از برپا شدن نمایشگاه هنر ایرانی در لندن ( 1931 م. ) تا حدی به نتیجه رسیده است. اساس اطلاعاتی که از کار او در دست است تصویرهایی است که با امضای اصیل او در نسخه ای ازبوستان سعدی نقش شده. و اینک در کتابخانه ملی قاهره مخزون است. شیوه بکار بردن رنگهای گوناگون و درخشان تصویرها از حساسیت عمیق بهزاد نسبت به رنگها حکایت میکند. از این تصویرها چنین برمی آید که بهزاد بیشتر برنگهای به اصطلاح «سرد» ( مایه های گوناگون سبز و آبی ) تمایل داشته، اما در همه جا با قرار دادن رنگهای «گرم » ( بخصوص نارنجی تند ) در کنار آنها، به آنها تعادل بخشیده است. تناسب یک یک اجزای هر تصویر با مجموعه آن تصویر شگفت انگیز است. شاخه های پرشکوفه و نقش کاشیها و فرشهای پرزیور زمینه تصویرها نمودار ذوق تزیینی و ظرافت بی حساب بهزاد است. اما بیش از هر چیز واقعبینی اوست که کارهایش را از آثار نقاشان پیش از او متمایز ساخته است. این واقعبینی بخصوص در تصویرهایی بچشم میخورد که صرفاً جنبه درباری ندارد و نشان دهنده زندگی عادی و مردم معمولی است ( شیر دادن مادیانها به کره ها در مزرعه، تنبیه کسی که به حریم دیگری تجاوز کرده، خدمتکارانی که خوراک می آورند، روستائیان در کشتزار و غیره ). دیگر اینکه صورت آدمها به صورت عروسک وار و یکنواخت نقاشیهای پیش از بهزاد شبیه نیست.بلکه هر صورتی نمودار شخصیتی است و حرکت و زندگی درآن دیده میشود. آدمها در حال استراحت نیز شکل و حالاتی طبیعی دارند. بر کارهای دیگری که به بهزاد منسوب است امضای مطمئنی دیده میشود. به این جهت، تنها سبک تصویرها ( ترکیب بیمانند نقشهای تزئینی با صحنه های واقعی ) میتواند راهنمائی برای تمیز دادن کارهای اصیل او بشمار آید. در میان تصویرهای بیشماری که در کتابهایا جداگانه بنام بهزاد موجود است اختلاف عقیده میان خبرگان بسیار است. اما بهرحال بسیاری از این کارها اگر ازآن خود استاد نباشند وابسته به مکتب او هستند. برخی از کتابهایی که با تصویرهای منسوب به بهزاد مزین اند ازین قرارند: خمسه امیر علیشیر نوائی ( مورخ 890 هَ. ق.، در کتابخانه بودلیان ). گلستان ( مورخ 891هَ. ق. جزء مجموعه روچیلد پاریس ). خمسه نظامی ( مورخ 846 هَ. ق. موزه بریتانیائی ). نفوذ بهزاد بیش از هر چیزی در کار شاگردان او دیده میشود. برخی از شاگردانش، مانند قاسم علی و آقا میرک، در کار خود بیش و کم به پای استاد رسیدند. با آنکه در زمان صفویه سبک مینیاتورسازی بار دیگر دچار تحول شد، نزدیک نیم قرن پس از بهزاد نفوذ او در کار نقاشان بچشم میخورد. نقاشان هراتی سبک بهزاد را به بخارا بردند و آنرا در دربار خاندان شیبانی پرورش دادند. کتابی بنام مهر و مشتری که در 929 هَ. ق. در بخارا استنساخ شده نمودار آن است که سبک بهزاد در بخارا بهتر از تبریز حفظ شده است. مهاجرت برخی از نقاشان سبب اشاعه سبک بهزاددر هندوستان نیز گردید. ( از دائرةالمعارف فارسی ). رجوع به حاشیه برهان قاطع و فرهنگ فارسی معین شود.

(بِ ) (ص مف. ) نیک نژاد، نیکوتبار.

خوش نژاد، اصیل، نیکوتبار.

نقاش و مینیاتور ساز مشهور اواخر عهد تیموری و اوایل دوره صفوی ( و. بین ۸۵۵ - ۸۴۴ ه. ق. ) لقب وی کمال الدین و از مردم هرات و شاگرد پیر سید احمد تبریزی است. او نخست در دربار سلطان حسین بایقرا بود وامیر علیشیر نوائی وزیر مشوق و حامی او بود. بعدها شاه اسماعیل صفوی وی را از هرات به تبریز برد و او تا اوایل سلطنت شاه طهماسب اول ( ۹۸۴ - ۹۳٠ ) حیات داشته و پادشه اخیر نزد او نقاشی می آموخته است. مینیاتورهای بسیاری ببهزاد منسوب است که اصالت غالب آنها مورد تردید است.
خوش نژاد، اصیل، نیکوتبار، ونام شخص
( صفت ) نیکوزاده نیک نژاد نیکوتبار.
نام اسب گشتاسب

اسم: بهزاد (پسر) (فارسی) (تاریخی و کهن) (تلفظ: beh zād) (فارسی: بِهزاد) (انگلیسی: beh zad) 
معنی: نیک نژاد، نیکو تبار، نقاش و مینیاتور ساز مشهور ملقب به کمال الدین، نیکو زاده، ( اَعلام ) ) بهزاد نقاش و مینیاتور ساز مشهور اواخر عهد تیموری و اوایل دوره ی صفوی، ملقب به کمال الدین، ) «استاد حسین بهزاد» مشهورترین نگارگر ( مینیاتور ساز ) معاصر ایران [، شمسی]، مرکب از به ( بهتر، خوب ) + زاد ( زاده )، نام نقاش و مینیاتوریست معروف در اوخر عهد تیموری و اوایل عهد صفوی، از شخصیتهای شاهنامه، نام یکی از بزرگان درگاه انوشیروان پادشاه ساسانی، همچنین نام اسب ‏سیاوش
 

نیک نژاد، نیکوتبار.بهترین زاده

💡 بدو داد پس شاه بهزاد را سپه جوشن و خود پولاد را

💡 چو پاسخ ندادند آزاد را برانگیخت شبرنگ بهزاد را

💡 علت شبهه ها را، دانش اوفلاطون صورت معرفت را، خامه اوست بهزاد

💡 تاثیر کمال‌الدین بهزاد بر آثار میرک کاملاً مشخص است. میرک از جمله نگارگرانی بود که در مصورسازی خمسه تهماسبی و شاهنامه تهماسبی همکاری کرد.. وی بعضی از نقاشی‌هایش را روی عاج فیل می‌کشید. آقامیرک شاگردان زیادی تربیت کرد که از جمله آنها استاد ملک‌محمد قاسم، میرزاعلی، شاه‌قلی نقاش و محمودحسین طوطی می‌باشد.

💡 نقش بهزادست تصویری که در دل بسته‌ایم حیرت آیینه را تمثال ما باشد رقم