بَهرمان واژهای فارسی و کهن است که در متون تاریخی و ادبیات کلاسیک ایران به کار رفته است. این واژه در اصل به دو معنای مجزا اما مرتبط اشاره دارد: نخست، به نوعی از سنگ گرانبها، بهویژه یاقوت سرخ با رنگ آتشین و درخشان گفته میشده که در گذشته از ارزش و اعتبار بالایی برخوردار بوده است. دوم، در حوزه منسوجات و پارچهبافی، به نوعی پارچه ابریشمی رنگارنگ و بسیار نفیس اطلاق میگردیده که اغلب در پوشش بزرگان و اشراف به کار میرفته است.
از منظر زبانشناسی، تلفظ درست این واژه «بَهرَمان» است و در متون کهن، هم در معنای گوهر و هم در توصیف پارچههای ابریشمی ظریف و طرحدار بهکار برده شده است. این دوگانگی معنایی، نشاندهنده غنای زبان فارسی و پیوند عمیق آن با هنر و طبیعت در تمدن ایران است؛ جایی که یک واژه میتوانسته همزمان هم زیبایی یک سنگ قیمتی و هم شکوه یک پارچه سلطنتی را در ذهن تداعی کند.
کاربرد این واژه در طول تاریخ، گواهی بر پیشینه پررنگ صنعت نساجی و جواهرسازی در ایران است. امروزه اگرچه استفاده از این واژه در گویش روزمره کمتر رایج است، اما حضور پررنگ آن در اشعار شاعرانی چون فردوسی و حافظ و نیز متون تاریخی، جایگاه ادبی و فرهنگی آن را بهعنوان بخشی از میراث زبانی ایران تثبیت کرده و شناخت آن برای درک بهتر تاریخ هنر و ادبیات این سرزمین ضروری به نظر میرسد.
بهرمان. [ ب َ رَ ] ( اِ ) بهرامن است که یاقوت سرخ باشد. ( برهان ) ( از آنندراج ). یاقوت سرخ گرانمایه. ( فرهنگ اسدی ) ( اوبهی ). یاقوت سرخ. ( جهانگیری ) ( غیاث ) ( صحاح الفرس ). یاقوت. ( فهرست مخزن الادویه ). سنگ نفیسی است که قرمزرنگ میباشد. ( قاموس کتاب مقدس ):
در وصف تو شکل بهرمان سازم
وز تو نقش بهرمان بندم.مسعودسعد.و آن کمر کز تاب لعل و آب یاقوتش شدی
آب گردون آتش و نیلوفر او بهرمان.امامی هروی.نور مه از خاک کند سرخ گل
قرص خور از سنگ کند بهرمان.خاقانی.گفتی زبرجد گونه عقیق گرفته بود و یا پولاد برنگ مرجان و بهرمان گشت. ( تاج المآثر ).
آن آب نیلگون که ز عکسش گمان بری
مالیده قرطه ای است ز پیروزه بهرمان.( از تاج المآثر ).از... و یاقوتها بهرمان و عقایل در و مرجان. ( ترجمه تاریخ یمینی چ 1 ص 237 ).
تا بود خورشید و مه برگر زمان
تا بود در کان عقیق و بهرمان
پیش تیغ خسرو گیتی بود
کوه خارا بر مثال بهرمان.شمس فخری.هست یاقوت بهرمان پرهیخت
ادب آمد که دیو از او بگریخت.( صاحب فرهنگ یادداشت بخط مؤلف ). || گل کافیشه که گل کاجیره باشد. ( برهان ). گل عصفر که در عرف آنرا گل معصفرگویند و بهندی کسنبه گویند. ( آنندراج ) ( غیاث ). گل معصفر را گویند و آنرا خسک و کاژیره نیز گویند. ( جهانگیری ). گل عصفر. ( فهرست مخزن الادویه ). عصفر. گل قرطم. زرد. زردک. ( تذکره ضریر انطاکی ). گل کاچیره. ( بحرالجواهر ) ( منتهی الارب ). بهرمه. کاجیره. گل کاغاله. کافشه. عصفر. گل رنگ. کاغاله. بهرم. احریض. خریع و بزر آنرا قرطم نامند. ( یادداشت بخط مؤلف ):
با کوه درج گوهرو با ابر عقد در
با باد مشک سوده و با خاک بهرمان.( از تاج المآثر ). || بافته ابریشمی الوان باشد. ( برهان ). نوعی از بافته ابریشمی. ( آنندراج ) ( غیاث ). نوعی از بافته ٔابریشمی بود و آن بسی لطیف و نازک باشد و سفید و سرخ و زرد و بنفش و سیاه و دیگر رنگها شود. ( جهانگیری ). حریر رنگارنگ. ( صحاح الفرس ). جامه حریر رنگین. ( فرهنگ اسدی ). حریر سرخ رنگ. حریر تنگ نقش را نیز گویند. ( معیار جمالی کیا ص 344 ) ( اوبهی ) ( از کتاب الجماهربیرونی ص 35 ):
گلستان بهرمان دارد همانا شیرخوارستی
(بَ رَ )( اِ. )۱ - نوعی یاقوت سرخ. ۲ - پارچة ابریشمین رنگین، بهرمن نیز گویند.
۱. یاقوت سرخ: نور مه از خار کند سرخ گل / قرصِ خور از سنگ کند بهرمان (خاقانی: ۳۴۴ ).
۲. پارچۀ ابریشمی رنگین.
( اسم ) گل کافیشه گل کاجیره
دهی از دهستان نوق است که در شهرستان رفسنجان واقع است.
اسم: بهرمان (پسر) (فارسی) (تاریخی و کهن) (تلفظ: bahramān) (فارسی: بَهرَمان) (انگلیسی: bahraman)
معنی: نوعی یاقوت سرخ، ( در قدیم )، نوعی پارچه ی ابریشمی رنگارنگ
بَهرِمان ( بَهرمان ) شهری است در استان کرمان، بخش نوق شهرستان رفسنجان که در ۵۵ کیلومتری شمال غربی شهر رفسنجان قرار دارد. در میان مردمان محلی بهرمان، به دلیل تشکیل شدن آن از سه روستا ( بهرمان، نعمت آباد و شاه آباد )، سه قریه هم خطاب می شود. از روستاهای اطراف این شهر می توان به باقرآباد، رکن آباد اشاره کرد. بهرمان در سال ۱۳۸۲ از روستا به شهر تبدیل شد. بهرمان، زادگاه آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی، نخستین رئیس مجلس شورای اسلامی، چهارمین رئیس جمهوری و رئیس اسبق مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران است.
مهمترین جاذبه های گردشگری بهرمان عبارتند از:
• امامزاده ابراهیم با دیرینگی حدود ۸۰۰ سال
• حمام بهرمان
• حمام قاسم آباد
• حمام آقا
• منزل پدری هاشمی رفسنجانی
• آب انبار بهرمان
• قلعه باقراباد
• پارک لاله
• پارک شهید حسن زاده
از مهمترین محصولات کشاورزی این شهر، پسته می باشد.
بهرمان (سراب). بهرمان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان ابرغان بخش مرکزی شهرستان سراب واقع شده است.
بهرمان حدود 925 نفر است. [ نیازمند منبع]
محصولات کشاورزی بهرمان سیب زمینی، گندم، جووغیره... کاشت می شود. [ نیازمند منبع]
بازار هفتگی بهرمان یکی از بازارهایی است که در پنجشنبهٔ هر هفته در بیست کیلومتری سراب، روستای بهرمان برگزار می شود. اغلب فروشندگان بازار هفتگی را فروشندگانی از شهرهای آذربایجان شرقی و فروشندگانی از استان های همجوار همچون آذربایجان غربی، اردبیل و … تشکیل می دهند. در بازار هفتگی بهرمان خرید و فروش همه نوع حیوانات اهلی، پوشاک، خشکبار، تره بار وغیره... خرید و فروش می شود. از ریش سفیدان و بزرگان بهرمان حاج براتعلی ایوبی [ نیازمند منبع]
بَهرِمان
شهری در استان کرمان، شهرستان رفسنجان، و مرکز اداری بخش نوق. با ارتفاعی حدود ۱,۳۲۵ متر، در دشتی در ۱۴۶کیلومتری غرب شمالی کرمان و ۵۵کیلومتری شمال غربی رفسنجان، سر راه رفسنجان به بافق، قرار دارد. اقلیم این شهر معتدل و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک و جمعیت آن ۴,۴۱۳ نفر است (۱۳۸۵).
نوعی یاقوت سرخ.
پارچة ابریشمین رنگین؛ بهرمن نیز گویند.