گندنا

گندنا. [ گ َ دَ ] ( اِ ) معروف است وآن سبزیی باشد خوردنی. گویند چون خواهند روغن بلسان را بیازمایند گندنا را به آب چرب سازند و بر چراغ دارند، اگر افروخته شود خالص است و الا نه. اگر تخم گندنا را در سرکه ریزند ترشی آن را برطرف کند. ( برهان ). سبزی معروف و مشهور است، تیغ و شمشیر را به آن نسبت کنند. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ). گیاهی مأکول و از طایفه سیر، و به لغت مردم تهران تره و به تازی کراث نامند. ( ناظم الاطباء ). زَبوده. ( برهان ). رَکل. کَوار. ( برهان ). کالوخ. ( برهان ). کُرّاث. نوعی از تره و گندنا. مَردوس. گندنای شامی. ( برهان ). قِرط. نوعی از گندنا که کراث المائده نامندش. ( منتهی الارب ). گندنا، شامی است و نبطی و دشتی. ( ذخیره خوارزمشاهی ). نام علمی آن آلیوم پوروم است. ( شلیمر ص 27 ):
گر در حکایت آید بانگ شتر کند
آروغها زند چو خورد ترب و گندنا.لبیبی.چون تیغ که شاخ گندنا برّد
تو سنگ بزرگ آسیا برّی.
منوچهری ( دیوان چ 2 دبیرسیاقی ص 110 ).
کیکیر و گندنا و سپندان و کاسنی
این هر چهار گونه که دادی همه دژن.؟ ( از حاشیه فرهنگ اسدی نخجوانی ).پرنیان رنگ است و آهن را کند چون پرنیان
گندنارنگ است و سرها بِدْرَوَد چون گندنا.قطران.کردمت پیدا که بس خوب است قول آن حکیم
کاین جهان را کرد ماننده به کرد گندنا.ناصرخسرو.یا موسی بخواه از خدا که ما را از این بیابان با نباتات که می روید چون گندنا و پیاز و سیر و خیار و عدس بدهد. ( قصص الانبیاء ص 123 ).
دست فلک درود سر دشمنان دین
از تیغ گندناشبه او چو گندنا.سوزنی.ز بس تیغ در دشمنانت شکسته
غذای جهان قلیه گندناشد.رضی الدین نیشابوری.خوشه ها در موج از باد صبا
بر بیابان سبزتر از گندنا.مولوی.زآن زعفران غالیه خو میچکد شکر
زآن گندنای لاله فشان میوزد سموم.بدر جاجرمی.روغن مصری و مشک تبتی را در دو وقت
هم معرف سیر باشد هم مزکی گندنا.؟- سر کیسه به گندنا بستن؛ آسان خرج کردن و دادن پول:
بزرگی بایدت دل در سخا بند
سر کیسه به بند گندنا بند.نظامی.سر کیسه به گندنا بستی
وز پی هرکه خواست بگشادی.

(گَ دَ ) (اِمر. ) تره، از سبزی های خوردنی.

= تره
* گندنای کوهی: (زیست شناسی ) [قدیمی] = فراسیون

تره، یکی ازسبزیهای خوردنی که خام وپخته آن خورده میشود
( اسم ) تره کراث: کردمت پیدا که بس خوب است قول آن حکیم کاین جهان را کرد ماننده بکرد گندنا. ( ناصر خسرو ) یا گندمینه ی کوهی. فراسیون.

تره، از سبزی‌های خوردنی.

💡 مرگ شود بوالعجب، تیغ شود گندنا کوس شود عندلیب، خاک شود لاله زار

💡 سرهای سرکشان همه در صحن معرکه چون گندنا دروده بتیغ چو گندنا

💡 در مغز فتنه خنجر چون گندنات را تا نخ صور خاصیت کو کنار باد

💡 خنجر گندنائیت هم به کدوی مغز او می‌دهدش مزوری تا رهد از مزوری

💡 چون برگ گندناست ولیکن ز خون خصم گردد بروز معرکه چون شاخ ارغوان

💡 بر سپهر گندناگون مهره های بوالعجب حقه پر مرهم انصاف را سر بسته اند