کنوانسیون

کنوانسیون، که در زبان فرانسوی Convention internationale و در زبان انگلیسی Convention نامیده می‌شود، نوعی معاهده بین‌المللی است که با هدف تدوین قواعد حقوقی مهم و مشترک میان کشورهای مختلف منعقد می‌گردد. نمونه‌های بارز آن شامل کنوانسیون ژنو و مقاوله‌نامه منع کار اجباری است. بر اساس آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ و تثبیت کناره و بستر رودخانه‌های مرزی، کنوانسیون به صورتجلسه‌ای اطلاق می‌شود که نمایندگان دو یا چند دولت، در پایان مذاکرات، آن را امضا می‌کنند. همچنین، سندی است که به منظور توضیح، تفسیر، تعدیل یا تصحیح مواد یک عهدنامه یا موافقت‌نامه اصلی تنظیم شده و معمولاً جزئی از آن محسوب می‌شود. این مفهوم به عنوان یکی از چهار قسم اصلی معاهدات بین‌المللی شناخته می‌شود که میان چند کشور به امضا می‌رسد تا در خصوص موضوع یا موضوعات مشخصی، مقرراتی را میان خود تدوین و اجرا نمایند. معاهده به طور کلی، توافقی کتبی است که از طریق آن، دو یا چند دولت یا سازمان بین‌المللی، رابطه‌ای را در چارچوب حقوق بین‌الملل میان خود ایجاد می‌کنند یا در صدد ایجاد آن هستند. همچنین، معاهده بین‌المللی به هر قراردادی اطلاق می‌شود که میان تابعین حقوق بین‌الملل، به منظور ایجاد آثار حقوقی مشخص، منعقد گردد. این دو مفهوم، ناظر به معنای عام و گسترده معاهده هستند. با این حال، در معنای خاص، همانطور که در کنوانسیون وین ۱۹۶۹ تعریف شده است، معاهده عبارت از توافقی است که میان دولت‌ها، با لحاظ نمودن حقوق بین‌الدول و به صورت کتبی، منعقد می‌گردد؛ صرف نظر از اینکه در یک یا چند سند تنظیم شده باشد. در این تعریف، معاهده مفهومی اعم از موافقت‌نامه دارد؛ به این معنی که هر معاهده‌ای یک توافق‌نامه نیز محسوب می‌شود، اما عکس این قضیه صادق نیست.