در کتیبههای پهلوی، از جمله کتیبهٔ حاجیآباد، واژهٔ فُرمات بهکار رفته که به معنای امرشده و توصیهشده است. این اشاره در فرهنگنامههای معتبر، از جمله در حاشیهٔ برهان قاطع به تصحیح دکتر معین، ثبت شده و بر سابقهٔ دیرین این واژه در زبان فارسی گواهی میدهد. این واژه در زبان فارسی بهصورت فُرموده بهکار میرود و به معانی فرمان، فرمایش و حکم است. این مفهوم بیانگر دستوری است که از سوی مقامی صادر شده و انجام آن لازم و ضروری شمرده میشود. بهطور مشخص، در متون کهن، به وظیفه و دستور الهی فَریضه اطلاق میشده که در حقیقت، همان فُرمودهٔ خدای عزوجل است. بنابراین، این واژه علاوه بر کاربرد عمومی در حوزهٔ اوامر و دستورات، در بافت دینی و برای اشاره به احکام و واجبات شرعی نیز کاربرد داشته است.
فرموده
لغت نامه دهخدا
فرموده. [ ف َ دَ / دِ ] ( ن مف، اِ ) در کتیبه پهلوی حاجی آباد فرمات به معنی امرشده و توصیه کرده آمده است. ( حاشیه برهان چ معین ). فرمان و فرمایش و حکم. ( یادداشت به خط مؤلف ). آنچه به انجام آن دستور داده شده است: فریضة؛ فرموده خدای عزوجل. ( منتهی الارب ).
ترکیب ها:
- فرموده آمدن. فرموده شدن. رجوع به هر یک از این مدخل ها شود.
فرهنگ عمید
۱. گفته شده.
۲. حکم، دستور، امر.
فرهنگ فارسی
( اسم ) ۱ - امر شده حکم شده فرمان داده شده ۲ - گفته شده. یا به فرموده. بدستور بفرمان حسب الامر.
جمله سازی با فرموده
💡 آب و رنگ ما ز آب افزودهاند خلقت ما را چنین فرمودهاند
💡 تو بسی زاندیشه برتر بودهای هر چه فرمان است، خود فرمودهای