غزوات

غزوات. [ غ َ زَ ] ( ع اِ ) ج ِ غَزوَة. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) ( اقرب الموارد ). رجوع به غزوة شود: و چون اهل فضل در ایام ایشان [سلجوقیان ] حظی نیافته اند و به شرح حالات و مقالات و غزوات ایشان اعتنایی ننموده کس از ایشان یاد نیاورد و از معالی و مآثر ایشان یادگاری نماند. ( ترجمه تاریخ یمینی چ 1272 هَ. ش. ص 7 ). بر سر غزوات سلطان آییم. ( ترجمه تاریخ یمینی ایضاً ص 257 ). || ( اِخ ) جنگهایی است که پیغامبر ( ص ) در آن شرکت میفرموده است، مقابل سرایا ( ج ِ سریه ) که جنگهایی بود که به امر رسول ( ص ) بی حضور او انجام میشد. صاحب امتاع الاسماع غزوات پیغمبر را مرتب برحسب تاریخ وقوع چنین آورده است:
1- غزوه ابواء یا غزوه ودّان. در طبقات ابن سعد تنها نام اول ذکر شده است. 2- غزوه بُواط. 3- غزوه ٔبدرالاولی یا سَفَوان. در طبقات ابن سعد به نام غزوه ٔطلب کرزبن جابر الفهری آمده است. 4- غزوه عُشَیره یا ذی العشیرة. در طبقات ابن سعد تنها ذی العشیرة آمده است. 5- غزوه بدر. 6- غزوه بنی قَینُقاع. 7- غزوة السَویق. 8- غزوه قرارة الکُدر یا غزوه قرقرة بنی سلیم و غطفان. در طبقات ابن سعد: غزوه قرقرة الکدر یا قرارة الکدر. 9- غزوه ذی امر در نجد. در طبقات ابن سعد: غزوه غطفان. 10- غزوه بنی سُلیم در فُرع. 11- غزوه اُحُد. 12- غزوه حمراءالاسد. 13- غزوه بئر معونة. در طبقات ابن سعد به نام سریه منذربن عمرو آمده است. 14- غزوة الرجیع. در طبقات ابن سعد به نام سریه ٔمرثدبن ابی مرثد آمده. در حاشیه ص 174 امتاع الاسماع نیز اسم سریه برده شده است. 15- غزوه بنی نضیر. 16- غزوه بدرالموعد یا غزوه بدرالصفراء. در طبقات ابن سعد تنها نام اول ذکر شده است. 17- غزوه ذات الرقاع یا غزوه نجد. در طبقات ابن سعد تنها نام نخست ذکر شده است. 18- غزوه دومةالجندل. 19- غزوة المُرَیسیع یاغزوه بنی المصطلق. در طبقات ابن سعد نام نخست آمده است. 20- غزوه خندق یا احزاب. 21- غزوه بنی قریظه. 22- غزوة القُرَطاء. در طبقات ابن سعد نیامده است. 23-غزوه بنی لحیان یا عُسفان. در طبقات ابن سعد: بنی لحیان. 24- غزوة الغابة یا ذی قَرَد. در طبقات ابن سعد: الغابة. 25- غزوه خیبر. 26- غزوه وادی القری. در طبقات ابن سعد سریه به حساب آمده است. 27- غزوة القضاء. ظاهراً همان است که ابن سعد در طبقات عمرة القضیة آورده است. 28- غزوه مُؤتَة یا جیش الامراء. ابن سعد درطبقات آن را سریه شمرده است. 29- غزوه ذات السلاسل.در طبقات ابن سعد: سریه ذات السلاسل. 30- غزوه فتح مکه یا عام الفتح. 31- غزوه حنین یا غزوه هوازن. 32- غزوه طائف. 33- غزوه تبوک یا غزوة العسرة. 34- غزوه اکیدر دومة الجندل. در طبقات ابن سعد نیامده است.

(غَ زَ ) [ ع. ] (اِ. ) جِ غزوه.

۱. [جمعِ غَزوَة] = غزوه
۲. [جمعِ غَزاة] = غَزات

جمع غزوه

جِ غزوه.

💡 ادوراد براون می‌نویسد: «چه بسا تصور کنند که جنگجویان اسلام، اقوام و ممالک مفتوحه را در انتخاب یکی از دو راه مخیر می‌ساختند: اول قرآن و دوم شمشیر؛ ولی این تصور صحیح نیست؛ زیرا گبر و ترسا (مسیحی) و یهود اجازه داشتند که آیین خود را نگاه دارند و فقط مجبور به دادن جزیه بودند و این ترتیب، کاملاً عادلانه بود؛ زیرا اتباع غیرمسلمان از شرکت در غزوات و دادن خمس و زکات که بر امت پیامبر فرض (واجب) بود معاف بودند.»

💡 وَ إِذا کُنْتَ فِیهِمْ یعنی: فی المؤمنین فی غزواتهم و خوفهم، فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَکَ. ابن عباس و جابر عبد اللَّه انصاری گفتند که: مشرکان رسول خدا (ص) و یاران را دیدند که چون وقت نماز می‌درآمد، همه یک بار بر نماز میخاستند، و رسول خدا (ص) ایشان را امامی میکرد، و فترت و تقصیر در آن روا نمیداشتند. ایشان گفتند: این نماز بر ایشان گرامی‌تر از فرزند ایشانست، اکنون چون هنگام نماز در آید، و بدان مشغول شوند، ما بر ایشان دست یابیم. چون ایشان این همّت کردند، ربّ العالمین این آیت فرستاد در بیان نماز خوف: وَ إِذا کُنْتَ فِیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ.