واژه «عشیرة» در زبان عربی به معنای قبیله، طایفه و مجموعهای از خویشان و نزدیکان یک فرد به کار میرود. این واژه از ریشهای عربی گرفته شده که بر پیوندهای خویشاوندی و اجتماعی میان افراد دلالت دارد. در ساختار اجتماعی عرب جاهلی و همچنین در متون تاریخی اسلامی، «عشیره» نقش واحد اصلی سازمان اجتماعی را داشته است. این مفهوم بیانگر گروهی است که افراد آن از طریق نسب و پیوندهای خونی یا نسبی به یکدیگر مرتبط هستند. در فرهنگهای لغت فارسی مانند معین و عمید، «عشیره» به عنوان قبیله یا خویشان نزدیک شخص تعریف شده است. این واژه علاوه بر معنای اجتماعی، گاهی به منطقه یا محل سکونت یک قبیله نیز اطلاق شده است. در متون تاریخی، عشیرهها نقش مهمی در ساختار سیاسی و نظامی جوامع عرب داشتهاند. کاربرد این واژه در قرآن و ادبیات عرب نیز با تأکید بر پیوندهای خانوادگی و اجتماعی دیده میشود. از منظر جامعهشناسی، عشیره کوچکترین واحد خویشاوندی گسترده در ساختار قبیلهای محسوب میشود. در مجموع، «عشیره» به معنای گروهی از خویشان و اعضای یک قبیله است که بر اساس پیوندهای نسبی و اجتماعی با هم مرتبط هستند.
عشیرة
فرهنگ معین
(عَ رِ ) [ ع. عَشیرَة ] (اِ. ) قبیله، خویشان و نزدیکان.
فرهنگ عمید
قبیله، طایفه، خویشان و کسان نزدیک شخص.
فرهنگ فارسی
قبیله، طایفه، خویشان وکسان نزدیک شخص
ناحیه ایست از ینبع بین مکه و مدینه و یکی از غزوات پیغمبر ( ص ) در آنجا بوده است
دانشنامه عمومی
عشیرة. عشیرة ( به عربی: عشیرة ) یک منطقهٔ مسکونی در عربستان سعودی است که در استان مدینه واقع شده است.
دانشنامه آزاد فارسی
هشتمین مرتبه از مراتب دهگانۀ انساب عرب، به معنی برادران و قبیله و تبار و نزدیکان از جانب پدر. از فخذ کوچک تر و از فصیله بزرگ تر است. در نسب شناسی پیامبر اسلام (ص) قُصَیَ را عشیره به حساب می آورند که از قریش (فخذ) کوچک تر و از عبدمناف (فصیله) بزرگ تر است.
ویکی واژه
گاهی برخی واژههای عربی بهتر از واژههای فارسی کهنه بودن واژه را نشان میدهند و این حاکی از سیطره زبان معیار باستان در جهان باستان است.
عشیرة ممکن است در زبان معیار باستان به سه بخش عش - یِر - عت قابل تجزیه باشد؛ که مفهوم کلی از آن به معنی کندن زمین یا چاله انداختن در زمین، خصوصیتی که هنگام احداث چادر، از ایشان مشاهده شده است.
جمله سازی با عشیرة
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 قال ابو هریرة سمعت النبی (ص) یقول: «انما انتم خلف ماضین، و بقیة متقدمین، کانوا اکثر منکم بسطة و اعظم سطوة، ازعجوا عنها اسکن ما کانوا الیها، و غدرت بهم اوثق ما کانوا بها، فلم یغن عنهم قوة عشیرة، و لا قبل منهم بذل فدیة، فارحلوا انفسکم بزاد مبلّغ قبل ان تؤخذوا علی فجاءة، و قد غفلتم عن الاستعداد».