آمودریا

( آمودریا ) آمودریا. [ دَرْ ] ( اِخ ) نام باستانی جیحون، و آن رودیست میان خراسان و ماورأالنهر و یونانیان آن را به نام اوقسوس یاد کرده اند. آمو. جیحون. رود. ورز. آب. النهر. آمل. آمون. آبهی.

( آمو دریا ) نام قدیمی رود خانه جیحون ( اکنون در آسیای شوروی ) که از کوههای شمال افغانستان ( پامیر ) سر چشمه میگیرد و سابقا به دریای خزر می ریخته ولی امروز مصب آن در دریاچه آرال است ٠ طول آن ۲۶۵٠ کیلو متر می باشد ٠ از آب آن برای آبیاری مزارع پنبه استفاده می شود ٠ یونانیان این رود را اکسوس ( یونانی شده ) مینامیدند آمو آموی ٠ جیحون آبهی وخشو ٠
نام باستانی جیحون

آمودریا. (یا: جیحون؛ نام باستانی: اوکسوس) رودی به طول ۲,۵۴۰ کیلومتر در آسیای مرکزی. از تلاقی وخش۱ و پنج رود۲ تشکیل شده است و از فلات پامیر۳ تا دریای آرال۴ امتداد دارد. آمودریا از ارتفاعات پامیر سرچشمه می گیرد و به سمت شمال غربی تا شیب های هندوکش۵ جریان می یابد و مرز بین تاجیکستان و شمال شرقی افغانستان را تشکیل می دهد؛ سپس در جهت غرب و شمال غربی از شرق ترکمنستان و غرب ازبکستان می گذرد و به دریای آرال می ریزد. ۱,۴۵۰ کیلومتر از این رود قابل کشتی رانی است. از دهۀ ۱۹۵۰ از این رود برای آبیاری استفاده شده، که همین امر سبب کاهش میزان آب آن شده است، درنتیجه آب کمتری به دریای آرال می ریزد. آمودریا، به منزلۀ یکی از دو رود مهم آسیای مرکزی، از دیرباز اهمیت داشته است. این رود که گویا در ایام قدیم به دریای خزر۶ می ریخته، با اسامی آمو و آمویه نیز خوانده شده، که ظاهراً از نام شهر آمل ترکمنستان گرفته شده است. شهر چارجو۷ بر سر این رود واقع شده است.

نام دیگر آن رود جیحون که که با رود سیحون در آسیای میانه جاری و به دریاچه آرال می‌ریزند؛ درگذشته به وخش و یخشا ارته معروف بودند.