زه زدن

کلمه‌ی «زه زدن» در فارسی یک فعل مرکب است که دو معنای متفاوت اما مشهور دارد. معنای نخست آن مربوط به بیرون شدن ناخواسته مقدار کمی رطوبت از مخرج، به‌ویژه از بچه شیرخوار یا فرد بیمار است. این حالت بدون اختیار و معمولاً در اثر ضعف جسمی رخ می‌دهد. در این کاربرد، «زه زدن» جنبه‌ی پزشکی و جسمی دارد و در متون قدیمی زبان فارسی نیز به همین معنا آمده است.

اما معنای دوم «زه زدن» اصطلاحی و مجازی است و در گفتگوهای روزمره و ادبیات کاربرد فراوان دارد. در این معنا، «زه زدن» یعنی کناره‌گیری کردن، کم آوردن، عقب کشیدن یا از میدان در رفتن؛ مخصوصاً زمانی که کسی ابتدا ادعا می‌کند کاری برای او آسان است، اما هنگامی که با سختی روبه‌رو می‌شود، از انجام آن شانه خالی می‌کند. این واژه در این معنا حالت سرزنش یا نکوهش دارد، زیرا نشان‌دهنده ضعف در عمل در برابر گفتار است. از نظر معنایی این واژه با عباراتی چون «کم آوردن»، «کنار کشیدن»، «جا زدن» و «از مسئولیت فرار کردن» نزدیک است.