«بستهبندی» به فرآیند آمادهسازی و قرار دادن کالاها در بستهها یا ظروف مشخص گفته میشود تا حمل، نگهداری و عرضه آنها آسانتر شود. این عملیات شامل انتخاب مواد بستهبندی، طراحی جعبه یا پاکت و رعایت نکات حفاظتی برای جلوگیری از آسیب محصول است. این فرایند نقش مهمی در حفظ کیفیت، سلامت و تازگی محصولات غذایی، دارویی و صنعتی دارد و مانع از خراب شدن آنها میشود. در بسیاری از صنایع، بستهبندی شامل اطلاعات محصول، نام شرکت، تاریخ تولید و انقضا و نکات ایمنی نیز میباشد. بستهبندی مناسب به حملونقل آسانتر کالا، کاهش هزینهها و کاهش ضایعات کمک میکند و فرآیند توزیع را بهینه میسازد. انواع آن شامل پلاستیکی، مقوایی، شیشهای، فلزی و ترکیبی است که بسته به نوع محصول و نیاز بازار انتخاب میشود.
بستهبندی
لغت نامه دهخدا
بسته بندی. [ ب َ ت َ / ت ِ ب َ ] ( حامص مرکب ) عمل بستن بسته ها و با شدن و کردن صرف شود.
فرهنگ معین
( ~. بَ ) (حامص. ) عمل بستن اشیا به صورت جعبه ها و قوطی ها و مانند آن.
فرهنگ عمید
۱. عمل بستن چیزی.
۲. بستن چیزهایی در جعبه یا قوطی یا لفافه.
فرهنگ فارسی
عمل بستن اشیا( مانند میوه و غیره ) بصورت جعبه ها و قوطی ها و مانند آن.
دانشنامه عمومی
بسته بندی، جزء ضروری یک محصول است که شناساندن و نگهداری محصول را از تولید تا مصرف بر عهده دارد. علم طراحی بسته بندی؛ دانش، هنر و فناوری محافظت از محصول برای نگهداری، انبارش، انتقال و توزیع، ذخیره، فروش و به کارگیری آن است به گونه ای که از سویی کمترین آزار در هنگام تولید تا مصرف به محتوای محصول و از سوی دیگر به محیط زیست وارد گردد.
بسته بندی شامل مراحل طراحی، ارزیابی، و تولید بسته ها می شود. بسته بندی به طور بسیار جامعی بر زندگی سایه افکنده است، به طوری که در اطراف خود آن را مشاهده می کنیم. از اقلام مواد غذایی و دارویی گرفته تا کالاهای مصرفی و لوازم خانگی و کالاهای صنعتی و استراتژیک مانند محصولات پتروشیمی همه با بسته بندی مرتبط هستند. وظیفه اصلی بسته بندی محافظت از محصول است. بسته بندی با برچسب های استاندارد این امکان را می دهد تا متوجه شویم چه گونه محصولی درون بسته قرار دارد و شرایط حفظ و نگهداری آن چگونه است. سازمان جهانی استاندارد ( ISO ) و سازمان های معتبر و ملی استاندارد کشورهای پیشرفته گام های مهمی در تدوین استانداردهای بسته بندی و مشخصات فنی آن برداشته اند. طراحی بسته بندی شامل طراحی فیزیک بسته بندی و گرافیک آن است. طراحی بسته بندی باید زیرگروه طراحی محصول باشد به گونه ای که به طراحی بسته بندی به عنوان جزئی از پویش عملیات طراحی محصول نگریسته شده و همپای آن شروع شود و انجام یابد.
مدت های طولانی است که از بسته بندی برای حفاظت کالاها استفاده می شود. اکنون می توان گفت که همه محصولات به صورت بسته بندی به مشتریان ارائه می گردد. بسته بندی از آن جهت که می تواند به کالا ظاهری زیبا و از نظر فنی نسبت به دیگر کالاها نمایی برتر بخشد، مورد توجه بسیار قرار می گیرد. و از آنجایی که ظاهر مناسب بسته بندی محصول نقش بسزایی در انتخاب محصول توسط مشتری دارد، و سبب جلب نظر مشتریان می گردد، بدین جهت بسته بندی دارای نقش بسیار مهمی است.
بسته بندی نخست با به کارگیری مواد طبیعی مانند برگ درختان آغاز و سپس تولید محصولات با مواد بافتنی و ظروف انجام شده است.
تخمین زده می شود که شیشه و چوب موادی هستند که حدود ۵۰۰۰ سال برای بسته بندی مورد استفاده بوده اند.
در سال ۱۸۲۳ پیتر دوراند انگلیسی صاحب نخستین حق اختراع برای قوطی فلزی شد به عنوان نخستین بسته بندی ساخته شده از ورقه های فلزی بود. در ادامه در سال ۱۹۰۰ قوطی های سه قطعه ای دو اتصالی مورد استفاده قرار گرفتند.
دانشنامه آزاد فارسی
موادی معمولاً از جنس فلز، کاغذ، پلاستیک، یا شیشه، برای محافظت محصولات، آسان ترکردن نمایش آن ها، و نیز به منزلۀ شکلی از تبلیغات. هواداران محیط زیست مصرف مواد بسته بندی را اتلاف انرژی و منابع می دانند و سطل هایی مخصوص بازیافتِ مواد در نواحی مسکونی قرار می دهند تا جمع آوری بسته بندی های مازاد تسهیل شود.
جمله سازی با بستهبندی
💡 یکی از خواص ترموپلاستیک الاستومر این است که اگر به آنها گرما داده شود، نرم میشوند و به همین دلیل به آنها گرمانرم گفته میشود. از این مواد در صنایع پلاستیک، لوازم خانگی، خودرو، بستهبندی و … استفاده میشود.
💡 این نرمترین معدن شناخته شده و بهطور کلی گرانتر از کربنات کلسیم است. در صنایع پلاستیکی به دلیل پایداری حرارتی بلند مدت آن برای بستهبندی و استفاده از مواد غذایی استفاده میشود.
💡 ارزشمندترین سوغاتی مشهد و خراسان رضوی زعفران است. زعفران به نسبت وزنش از گرانترین محصولات کشاورزی دنیاست که استان خراسان رضوی بیشترین سهم تولیدش را در کل خاورمیانه دارد. زعفران در مرکز و جنوب استان خراسان رضوی کشت میشود و مشهد محل صادارت و بستهبندیش است. انواع برندهای معروف و مشهور زعفران ایران بهراحتی در مشهد پیدا میشود.
💡 این وسیله را در افغانستان و بهویژه در هرات به نام «زرنج» میشناسند. شاید به این دلیل که نخست، شهر زرنج مرکز ولایت نیمروز محل اصلی بستهبندی و استفاده از این وسیله نقلیه بود که بعداً به دیگر نقاط افغانستان گسترش یافت.