بیوتات

بیوتات. [ ب ُ ] ( ع اِ ) ج ِ بیوت. جج ِ بیت. ( از منتهی الارب ). رجوع به بیت شود. || خاندانهای بزرگ. نجبا، یقال: هو من اهل البیوتات؛ او از خاندانی بزرگ است. ( مهذب الاسماء ): پس دو سال بملک اندربنشست ( بهرام گور ) و خواسته پدر بدرویشان داد... شکرانه خدای را که فتح خاقان بکرد و اهل بیوتات را وکسانی که ایشان را نعمتها بوده است و بازبستده است،آنها را خواسته بسیار داد. ( ترجمه طبری بلعمی ). اول اهل بیوتات. ( تاریخ قم ص 178 ). و نیز رجوع به الجماهر ص 11 شود. || ( اصطلاح نجوم ) تقسیمات منطقةالبروج. رجوع به بیوت شود: حکما و اهل نجوم را مثال داد تا طالع مسقط نطفه و محط رأس و کیفیت اشکال افلاک و کمیت حرکات سیارات و ماهیت اسباب و اوتاد ارباب و بیوتات و تسدیسات وتثلیثات و مقارنه ومقابله کواکب بر طریق ایقان و اتقان معلوم کردند. ( سندبادنامه ص 42 ). || خانه ها و عمارات دولتی. عمارات دولتی و ادارات دولت. ( ناظم الاطباء ). || ابنیه خاصه پادشاه. ( یادداشت مؤلف ). رجوع به بیوتات سلطنتی و تذکرةالملوک و شرح آن شود.
- اداره بیوتات؛ اداره حفظ و تعمیر ابنیه سلطنتی یا عمومی. ( یادداشت مؤلف ).
- بیوتات سلطنتی؛ در دوران صفویه، کارگاههایی که ضروریات و حوایج دستگاه سلطنتی را تدارک و تهیه مینمود. بسیاری از این بیوتات مربوط به امور خانه بود، همچون مطبخ خانه و ایاغی خانه و اصطبل و خیاطخانه، و بعضی از نوع کارخانه های دولتی امروز بود مانند شعرباف خانه و ضرابخانه و قورخانه. متصدی و مسئول اداره بیوتات سلطنتی را که گاه تعداد آن به 32 میرسید ناظر بیوتات میگفتند. ( دائرة المعارف فارسی ).

(بُ ) [ ع. ] ( اِ. ) خانه ها، اتاق ها.

= بیت

جمع بیوت، خانه ها
جمع بیوت جمع الجمع بیت خانه ها اطاقها. یا ادار. بیوتات. اداره ای که کارهای مربوط بساختمانها و اموال سلطنتی را بعهده دارد.

خانه‌ها، اتاق‌ها.

💡 فرقتی بیشتر عمر خود در کاشان بود، جز دوره‌ای که در اردوی عباس یکم گذارند؛ از این رو به کاشانی نیز شهرت داشت. او در اردوی شاهی به وزارت (پیشکاری) مقصودبیگ، ناظر بیوتات خاصهٔ شاهی خدمت می‌نمود اما در آن شغل دوام نیاورد و به شعرگویی گرایید. او همچنین در خوشنویسی به ویژه شکستهٔ نستعلیق، انشاء، حساب و سیاق ممتاز شد.

💡 این بقعه در سال ۱۲۹۶ ه‍.ق به دستور نادرشاه افشار و مرمت شد. در سال ۱۳۰۶ ه‍.ق به دستور شاهزاده اویس میرزا فرزند فرهاد میرزا (عموی ناصرالدین شاه) ضریحی از جنس نقره بر مرقد او نصب شد. صحن بارگاه او همچون صحن و بیوتات حرم احمدبن موسی آیینه‌کاری شده‌است. آستان محمدی قبلاً دارای صحن و حیاط مستقل بود که از طریق بازاری به صحن شاهچراغ راه داشت.