اویونیک

{avionics} [حمل ونقل هوایی] علم و فنّاوری طراحی و توسعۀ وسایل الکترونیکی مورد استفاده در هواپیمایی و هوانوردی و فضاپیمایی متـ. الکترونیک هواپیما

اصطلاح اویونیک یا الکترونیک هوانوردی ( Avionics ) یک تکواژ مرکب است که از ترکیب دو کلمه ( Aviation و Electronics ) ایجاد شده و معمولاً اشاره به تجهیزات الکترونیکی هواپیما، ماهواره، و فضاپیما؛ مانند نمایشگرها، رایانه ها، حسگرها، عملگرها و فرستنده - گیرنده های آن ها است. برای اشاره به تجهیزات برقی که مربوط به تولید انرژی الکتریکی، تبدیل ولتاژ و جریان، توزیع انرژی و ذخیرهٔ انرژی هستند از اصطلاح ( الکتریک Electric ) استفاده می شود. اصطلاح جامع تر برای تجهیزات برقی پرنده ها ( Avionics and Electric ) به معنای «برق و الکترونیک هوانوردی» است. گاهی از اصطلاح معادل «الکترو اویونیک» نیز در این زمینه استفاده می شود.
اویونیک در کنار سازه و موتور یکی از سه جزء اصلی هواپیما و بالگرد است. تقریباً اکثر کارکردهای پرنده به تجهیزات اویونیک آن وابسته است و ایمنی کارایی پرواز را فناوری های به کار رفته در اویونیک تعیین می کنند. همچنین اویونیک در قیمت تمام شده پرنده نقش تعیین کننده ای دارد به طوری که در هواپیماهای غیرنظامی حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد هزینه تمام شده مربوط به تجهیزات اویونیک است. در هواپیماهای نظامی ارزش تجهیزات اویونیک می تواند تا ۷۰ درصد کل هزینه پرنده باشد. بسیاری از فناوری های توسعه داده شده در اویونیک علاوه بر هواپیما و بالگرد، در تانک، زیردریایی و پهپاد نیز کاربرد دارند. البته این فناوری ها می توانند در کاربردهای غیرنظامی نیز به کار گرفته شوند.
با اینکه معنای لفظی اویونیک «الکترونیک هوانوردی» است، به جز الکترونیک، فناوری های دیگر مربوط به مخابرات، قدرت، کنترل، سخت افزار و نرم افزار نیز به صورت گسترده ای در تجهیزات اویونیک مورد استفاده قرار می گیرند. اویونیک هواپیما شامل سامانه های مختلفی است که از طریق گذرگاه های داده با یکدیگر در ارتباط هستند. بر اساس نوع کارکرد می توان تجهیزات اویونیک را به سامانه های مخابراتی، سامانه های ناوبری، سامانه کنترل پرواز، سامانه های الکتریکی، سامانه های ذخیره داده، نمایشگرها و سامانه های حفاظتی تقسیم بندی نمود. ترکیب سامانه های مختلف، برقراری ارتباطات و کنترل زیرسامانه های مختلف به طوری که مجموعه سامانه وظایف محوله خود را انجام دهند به عنوان تلفیق سامانه های اویونیک یاد می شود. در تلفیق و یکپارچه سازی سامانه ها وزن، حجم و توان مصرفی تجهیزات همیشه به عنوان چالش های اصلی مطرح بوده است.

علم و فنّاوری طراحی و توسعۀ وسایل الکترونیکی مورد استفاده در هواپیمایی و هوانوردی و فضاپیمایی

💡 روند ساخت ای-۷ سریع و روان بود. وای ای-۷ای نخستین پرواز خود را در تاریخ ۲۷ سپتامبر ۱۹۶۵ انجام داد و در اواخر سال ۱۹۶۶ وارد خدمت در نیروی دریایی آمریکا شد. نخستین اسکادران ای-۷ نیروی دریایی در تاریخ ۱ فوریه ۱۹۶۷ عملیاتی شد و در دسامبر همان سال بر روی ویتنام عملیات جنگی انجام داد. از زمان نخستین پرواز تا ورود آن به میدان نبرد فقط دو سال به درازا کشید و در نبرد نیز عملکرد قابل‌توجه داشت و نسبت شکست به پیروزی آن بسیار کمتر از هر جنگندهٔ سریع‌تر دیگری بود که مأموریتی مشابه را انجام می‌داد. این کامیابی در نبرد نیز بیشتر به خاطر ابزارهای اویونیک و پادکار الکترونیکی این جنگنده بود تا سرعت و موتور آن.

💡 آنتونوف-۱۷۸ برای جایگزینی هواپیماهای منسوخ مانند آنتونوف ای‌ان-۱۲، آنتونوف ای‌ان-۲۶ و آنتونوف ای‌ان-۳۲ پیشنهاد شد. این هواپیما از لحاظ اویونیک از شباهت به آنتونوف-۱۴۸ برخوردار است و از موتورهای پراگرس دی-۴۳۶ استفاده خواهدکرد.