دانشنامه عمومی
سزیم ( به انگلیسی: Caesium ) عنصری با عدد اتمی ۵۵ و با نماد Cs است. این عنصر نخستین عنصری است که با تجزیه طیفی کشف شد. از گروه فلزهای قلیایی است که در گروه IA و در دوره ششم جدول تناوبی جای دارد. دارای عدد اتمی ۵۵، جرم اتمی ۱۳۲٫۹۰۵۵، ظرفیت ۱ است و تنها ایزوتوپ پایدار آن سزیمـ۱۳۳ و به شدت با آب واکنش می دهد.
سزیم فعال ترین فلز جدول تناوبی است. فلزی است با جلای نقره ای که در جزئی بالاتر از دمای اتاق مایع می شود. در زیر نقطه ذوب، جامد و نرم است، به شدت فعال است. آب را تجزیه می کند و هیدروژن آزاد می کند که بلافاصله آتش می گیرد. همچنین با اکسیژن، هالوژن ها، گوگرد و فسفر به شدت واکنش می دهد که این واکنش با احتراق خود به خود همراه است. جرم حجمی آن ۱٫۹۰، نقطه ذوب ۲۸، نقطه جوش ۷۰۵ درجه سانتی گراد، سختی موس ۰٫۲ است. سزیم از لحاظ نیروی محرکه برقی در بالاترین وضع قرار دارد، همچنین پایینترین نقطه ذوب را در میان فلزهای قلیایی داراست. در اسیدها و الکل محلول است. دارای سمیتی ضعیف و شعله ای بنفش است.
موجب انفجار و آتش سوزی خطرناک می شود. در هوای مرطوب خود به خود آتش می گیرد، در تماس با گوگرد یا فسفر احتمال انفجار می رود، با مواد اکسیدکننده به شدت واکنش می دهد، با آب واکنش خطرناکی ایجاد میکند. همچنین در تولید برخی اسباب بازی ها و مواد پزشکی از آن به عنوان تامین کننده برق مورد نیاز استفاده میشود.
ترکیبهای آن در طبیعت به ندرت یافت می شود. آن را از احیای ترموشیمیایی کلرید سزیم با کلسیم یا به کمک الکترولیز سیانید سزیم مذاب به دست می آورند. کانی اصلی آن پولوسیت است.
در پیل های فتوالکتریک، در لوله های خلأ به عنوان گاز ربا، در ساعت های اتمی، واکنش های ترموشیمی، سوخت موشک ها، کاربرد دارد. در چشمه های الکترونی به عنوان یک ماده الکترون دهنده به کار می رود. در شیمی صنعتی به عنوان کاتالیزور از آن بهره می گیرند.
در تعریف جهانی ثانیه آمده است: «به مدت زمانی ثانیه می گویند که یک اتم سزیم برانگیخته ۱۳۳ – ۹٬۱۹۲٬۶۳۱٬۷۷۰ بار نوسان کند»
