محمد رسولاف فیلمنامهنویس، تهیهکننده، کارگردان، و زندانی سیاسی سابق ایرانی است، او به خاطر فیلمهایش که به موضوعات اجتماعی و سیاسی میپردازند، شناخته میشود. وی در ۲5 آبان ۱۳۵۱ در شیراز به دنیا آمد و از دانشگاه هنرهای زیبای تهران فارغالتحصیل شد.
زندگی
او فرزند یک زوج معلم است که کار معلمی را با آموزش خواندن و نوشتن به زندانیها در زندان شیراز آغاز کردند. این پسزمینه اجتماعی و فرهنگی تأثیر زیادی بر نگاه هنری او داشت. رسولاف نخستین بار در هشت سالگی به عنوان بازیگر روی صحنه تئاتر رفت و از آن زمان علاقهاش به هنرهای نمایشی شروع شد. او فعالیت هنری خود را در این زمینه دنبال کرد و علاقه به فیلمهای مستند باعث ورود او به سینما شد.
رسولاف فیلمسازی را با آثار کوتاه و تجربی آغاز کرد و سپس به دعوت رسول صدرعاملی با حضور در فیلم دختری با کفشهای کتانی (۱۳۷۷) به عنوان دستیار کارگردان، وارد سینمای حرفهای شد. در ۲۹ سالگی، نخستین فیلم بلند خود را به نام گاگومان (۱۳۸۰) که مستندی داستانی بود به تهیهکنندگی هوشنگ نوراللهی ساخت. گاگومان، سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول از بیستویکمین جشنواره فیلم فجر و تندیس بهترین فیلم مستند از ششمین جشن خانه سینما را برای او به ارمغان آورد.
جوایز و افتخارات
محمد رسولاف دهها جایزه از جشنوارههای بینالمللی از جمله جایزه بهترین کارگردانی از بخش نوعی نگاه و جایزه منتقدان فرانسیس شاله برای به امید دیدار در سال ۲۰۱۱، جایزه فدراسیون بینالمللی منتقدان فیلم برای دستنوشتهها نمیسوزند در سال ۲۰۱۳، جایزه بهترین فیلم بخش نوعی نگاه جشنواره فیلم کن برای فیلم لِرد در سال ۲۰۱۷، و جایزه بهترین فیلم از هفتادمین دوره جشنواره فیلم برلین برای شیطان وجود ندارد در سال ۲۰۲۰ را بدست آورده است. با وجود موفقیتها و ستایشهای جهانی، هیچیک از فیلمهای او مجوز نمایش عمومی در ایران را ندارند.
محرومیت و محکومیت قضایی
محمد رسولاف همواره در طول فعالیت حرفهای خود از سوی نهادهای امنیتی نظام جمهوری اسلامی تحت فشار قرار گرفته و بارها به دلایل مختلف به دادگاه فراخوانده شده است. در پی رویدادهای رخ داده پس از انتخابات سال ۱۳۸۸، او و جعفر پناهی در حال ساخت فیلمی بودند که به همراه کلیه عوامل حاضر در محل فیلمبرداری بازداشت شدند. رسولاف پس از محاکمه در آذر ۱۳۸۹ به شش سال زندان (پنج سال حبس به اتهام اجتماع و تبانی به منظور اقدام علیه امنیت ملی و یک سال حبس به اتهام فعالیت تبلیغی علیه نظام) محکوم شد. در دادگاه تجدید نظر، از اتهامِ اقدام علیه امنیت ملی تبرئه شد و حکم زندان او به یکسال کاهش پیدا کرد.
در ۱۷ تیر ۱۴۰۱، بار دیگر او و مصطفی آلاحمد بازداشت شدند. علت بازداشت این دو کارگردان انتشار بیانیه سینماگران با عنوان «تفنگت را زمین بگذار» در جریان اعتراضهای مردمی پس از فروریختن ساختمان متروپل آبادان عنوان شد. او پس از چند هفته بازجویی و زندان در سلول انفرادی، برای اجرای حکمهای پیشین به بند عمومی زندان اوین منتقل شد و پس از تحمل حدود هفت ماه زندان در ۲۳ بهمن ۱۴۰۱ آزاد شد.
در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳ اعلام شد که محمد رسولاف به تحمل هشت سال زندان (۵ سال قابل اجرا)، شلاق، جزای نقدی، و ضبط اموال محکوم شده است. این حکم توسط شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب اسلامی تهران صادر و در شعبه ۳۶ دادگاه تجدیدنظر تهران تأیید شد.
خروج از ایران
او که ممنوعالخروج و به هشت سال زندان محکوم شده بود، با انتشار ویدیویی از لحظه خروج خود از مرز زمینی ایران گفت از این پس ساکن ایران فرهنگی است. او با اشاره به توقیف گذرنامه خود برای چندمین بار و تفتیش مأموران امنیتی از خانهاش نوشت: «اگر فکر میکنید مرزهای ایران در دست شماست در خواب خوشی هستید. اگر ایران جغرافیایی زیر چکمههای استبداد دینی شما رنج میکشد، ایران فرهنگی در ذهن مشترک میلیونها ایرانی که از ظلم و توحش شما ناچار به ترک ایران شدند زنده است و هیچ قدرتی نمیتواند اراده خود را به آن تحمیل کند. از امروز من ساکن ایران فرهنگیام.»