کلمهی «دغول» واژهای فارسی - عربی است که در متون کهن به معنای نیرنگ، فریب، مکر یا دغلکاری بهکار میرفته است. ریشهی آن از واژهی «دَغَل» گرفته شده که در عربی به معنای فساد، ناپاکی و دورویی است، و در فارسی نیز با اندکی تغییر به صورت «دغول» درآمده است. این واژه معمولاً برای توصیف رفتار فریبکارانه، حیلهگری یا دورویی افراد به کار میرفته و بار معنایی منفی دارد. در متون اخلاقی و تاریخی، «دغول» اشاره به شخصی دارد که در ظاهر رفتاری نیکو نشان میدهد اما در باطن نیت بد یا مقاصد پنهانی دارد. در زبان فارسی میانه و دورههای بعدی، واژههایی چون «دغل»، «فریب»، «حیله» و «نیرنگ» بهجای آن بیشتر رواج یافتهاند. در کاربرد امروزی، این واژه تقریباً منسوخ شده و تنها در متون قدیمی یا آثار ادبی دیده میشود. اما از نظر مفهومی، همچنان در ردیف واژههایی قرار دارد که به نفاق، فریبکاری و پنهانکاری اخلاقی اشاره دارند.
دغول
لغت نامه دهخدا
دغول. [ دَ ] ( ص ) داغول. حرامزاده. عیار. حیله باز. مکار. ( از برهان ) ( ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ). رجوع به داغول شود.
دغول. [ ] ( اِ ) ساغری بود بزرگ، بدان آب کشند. ( لغت فرس اسدی ):
خواجه فرموش کرد آنچه کشید
آب فرغونها بسی به دغول.؟ ( از لغت فرس اسدی ).
فرهنگ معین
(دَ ) (ص. ) مکار، حیله گر.
فرهنگ عمید
مکار، حیله گر.
ویکی واژه
مکار، حیله گر.