واژه «أفاکل» در منابع لغوی و تاریخی عربی به عنوان نام یک تیره یا شاخهای از قبایل عرب ذکر شده است که نسب آنها به شخصی به نام «افکل» بازمیگردد. این واژه در کاربرد تاریخی خود به معنای «بنیافکل» نیز آمده است، یعنی فرزندان و نسلهای وابسته به این جد قبیلهای. در ساختار اجتماعی عرب جاهلی، چنین نامهایی برای شناسایی شاخههای قبیلهای و تعیین نسب و هویت گروههای انسانی به کار میرفته است. بنابراین «أفاکل» بیش از آنکه یک واژه معنایی عمومی باشد، یک نام خاص قبیلهای محسوب میشود. در برخی منابع لغوی مانند منتهیالارب و اقرب الموارد، این نام به عنوان یکی از بطون عرب ثبت شده است. همچنین در بعضی نقلهای تاریخی، «افکل» به عنوان نام یک اسب متعلق به «تزال بن عمرو مرادی» نیز ذکر شده که نشاندهنده کاربرد این نام در زمینههای مختلف است. این تنوع کاربرد نشان میدهد که واژه در متون قدیم هم به عنوان نام انسان و هم نام قبیله و حتی نام حیوان به کار رفته است. از نظر زبانی، این واژه در دسته اسامی خاص قرار میگیرد و معنای لغوی مستقلی مانند واژگان وصفی ندارد. در مجموع، «أفاکل» به معنای یک شاخه یا تیره قبیلهای منسوب به افکل در میان عربهای قدیم است. این واژه بازتابی از نظام پیچیده نسبنامهای در جامعه عرب پیش از اسلام به شمار میرود.
افاکل
لغت نامه دهخدا
افاکل. [ اَ ک ِ ] ( اِخ ) نام بطنی از عرب که جد آنها را نام، اَفکَل است. ( منتهی الارب ). نام بنی افکل که آن نام پدر آن بطن است. ( از اقرب الموارد ).