بنی ایناق

[ویکی فقه] بَنی ْ ایناق، یا قُنْقراتْ ها، نام یکی از دو شعبه خان های حکومت گر خیوه (خوارزم ) از ۱۲۱۹ق تا ۱۳۳۷ق /۱۸۰۴ تا ۱۹۱۹م، بود.
واژه ایناق در زبان ترکی جغتایی به معنی رفیق، ندیم، مشاور و مقرب پادشاه است و در ترکستان از مراتب عالی درباری به شمار می رفت.
پیدایش بنی ایناق ها
پس از افول قدرت تیموریان و هرج و مرج ناشی از آن، ازبکان به فرماندهی محمد شیبانی، بر برخی از نواحی ماوراء النهر، چون خیوه چیره شدند. از حدود سال ۹۲۱ق /۱۵۱۵م، سلسله ای از ازبکان در خیوه به حکومت رسید که در تاریخ به خان های خیوه معروفند. این دولت را می توان به دو شاخه تقسیم کرد: نخست، شاخه عشایر شاه که تا ۱۲۱۹ق بر خیوه فرمانروایی داشتند و دوم، شاخه قنقرات ها یا بنی ایناق که پس از شاخه نخست در خیوه حکومت یافتند. خاندان اخیر به «عوض ایناق » منسوبند. عوض و نیاکانش از وزرای خان های شیبانی بودند و منصب ایناقی داشتند.
← بنیان گذار بنی ایناق
(۱) محمدحسن اعتمادالسلطنه، تاریخ منتظم ناصری، به کوشش محمد اسماعیل رضوانی، تهران، ۱۳۶۷ش.(۲) محمدحسن اعتمادالسلطنه، مطلع الشمس، به کوشش محمد پیمان، تهران، ۱۳۶۲ش.(۳) بارتولد، وو، گزیده مقالات تحقیقی، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۸ش.(۴) بخاری، سلیمان، لغت چغتای و ترکی عثمانی، استانبول، ۱۲۹۸ق.(۵) بخاری، عبدالکریم نک: مل، «تاریخ ».(۶) سپهر محمدتقی، ناسخ التواریخ، به کوشش محمدباقر بهبودی، تهران، ۱۳۵۳ش.(۷) عشیق محمداکبر، تعلیقات بر تاریخ بخارا، خوقند و کاشغر، تهران، ۱۳۷۷ش.(۸) گلی زواره غلامرضا، جغرافیای تاریخی و سیاسی آسیای مرکزی، قم، ۱۳۷۳ش.(۹) لین پول استنلی و دیگران، تاریخ دولتهای اسلامی و خاندانهای حکومتگر، ترجمه صادق سجادی، تهران، ۱۳۷۰ش.(۱۰) وامبری، آ، سیاحت درویشی دروغین در خانات آسیای میانه، ترجمه فتحعلی خواجه نوریان، تهران، ۱۳۳۷ش.(۱۱) رضا قلی هدایت، سفارت نامه خوارزم، به کوشش علی حصوری، تهران، ۱۳۵۶ش.(۱۲) رضا قلی هدایت، فهرس التواریخ، به کوشش عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران، ۱۳۷۳ش.(۱۳) رضا قلی هدایت، ملحقات روضه الصفا، تهران، ۱۳۳۹ش.(۱۴) Histoire de l'Asie centrale par Mir Abdoul Kerim Boukhary، ed and tr Ch Schefer، Amsterdam، ۱۹۷۰.(۱۵) Sykes، PM، A History of Persia، London، ۱۹۳۰؛