ادات زائد

ابزار اضافی، متعلقات زائد

اصلی، ضروری، لازم

[ویکی فقه] ادات زائد، ادات فاقد معنای خاص را می گویند.
«ادوات زائد» افاده معنای خاصی ندارند و در قرآن به کار رفته اند.
مثال
۱. «ال» معانی فراوانی دارد، و گاهی به صورت زائد نیز استعمال شده است. زائد واقع شدن «ال» به دو گونه است:الف) زائده لازمه؛ مانند: (والنجم اذا هوی)؛ " سوگند به اختر (قرآن) چون فرود می آید". در این جا اگر نجم به معنای «ثریا» باشد «ال» در «النجم» زائد است.ب) زائده غیر لازمه؛ مثل «ال» در «الاذل» (... یخرجن الاعز منها الاذل...)، بنا بر قرائت «یخرجن» به صورت فعل لازم و به فتح یاء. بنابر این قرائت، «اذل» حال است و نمی تواند معرفه باشد؛ پس «ال» آن زائد است.۲. الی: (... فاجعل افئدة من الناس تهوی الیهم...)؛ "پس دلهای برخی از مردم را به سوی آنان گرایش ده". ۳. ان: (ولما ان جاءت رسلنا لوطا سیء بهم...)؛ "و هنگامی که فرستادگان ما به سوی لوط آمدند به علت (حضور) ایشان ناراحت شد". ۴. باء: (اسمع بهم وابصر...)؛ "چه شنوا و بینایند". ۵. فاء: (هذا فلیذوقوه حمیم وغساق...)؛ "این جوشاب و چرکاب است باید آن را بچشند". ۶. فی: (وقال ارکبوا فیها...)؛ "و ( نوح ) گفت در آن سوار شوید".
نکته
سیوطی در الاتقان بیشتر ادات تاکید را زائد می داند.