ابن سرج

[ویکی فقه] اِبْن ِ سَرْج، ابوجعفر محمد بن سَنان بن سرج بن ابراهیم تَنوخی شَیزَری (۲۱۲-۲۹۳ق /۸۲۷ -۹۰۶م )، مقری، محدّث و قاضی حنفی شام.
اگرچه تاریخ تولد او در منابع تصریح نشده، ولی با توجه به اینکه ابن عساکر وفات او را در ۲۹۳ق و در ۸۱ سالگی ضبط کرده، می توان تاریخ ولادت او را به دست آورد.
تحصیلات و اساتید
براساس پاره ای قراین می توان نتیجه گرفت که او عمدتاً در شیزر (شام ) اقامت داشته، ولی برای استماع از برخی مشایخ دمشق به آنجا رفته است او قرائت کسائی از قاریان هفتگانه، شیبة بن نصاح از قاریان شاذّ مدینه و احتمالاً قرائت دیگر قاریان را نزد مشایخی چون احمد بن جُبیر انطاکی، میمون بن حفص کوفی و به خصوص ابوموسی عیسی بن سلیمان شیزری که هر سه از شاگردان کسائی بوده اند، فراگرفت. روایت او به خصوص از کسائی در سده های ۵ و ۶ق /۱۱ و ۱۲م،مورد عنایت مقریانی چون ابوعمرو دانی، هُذَلی، اندرابی، ابن سِوار، و سبط خیاط قرار داشته و در آثار ایشان ثبت گردیده، ولی در آثار متأخر متروک شده است. از مهم ترین راویان او در قرائت ابن شنبوذ شایان ذکر است. در حدیث نیز وی از مشایخی چون هشام بن عمار، مسیب بن واضح، عبدالوهاب بن نجدة حوطی و عیسی بن سلیمانی شیزری استماع و روایت کرده است.
فعالیت های علمی
در میان کسانی که از او روایت حدیث کرده اند، نیز می توان از محدّثان برجسته ای چون ابوجعفر طحاوی و سلیمان بن احمد طبرانی یاد کرد برخی از احادیث او را می توان در مطاوی کتب حدیث چون مشکل الاثار طحاوی یافت. ابن عساکر نیز شماری از احادیث وی را گرد آورده است. در قرائت، ابن جزری او را ضابط (دقیق ) شمرده، اما در حدیث، ذهبی روایت او را به گونه ای ضعیف دانسته است. البته دلیلی وجود ندارد که این گفته را طعنی در شخص ابن سرج بدانیم. جز قاری و محدّث، ابن سرج تا حدودی به عنوان یک فقیه نیز مطرح بوده است. او فقه حنفی را از استادش عیسی بن سلیمان شیزری و او از محمد بن حسن شیبانی فرا گرفت ابن سرج یکی از مشایخی است که طحاوی فقیه بزرگ حنفی فقه محمد بن حسن شیبانی را از ایشان فرا گرفته است.
مذهب
...