کاتبی نیشابوری

کاتبی نیشابوری. [ ت ِ ی ِ ] ( اِخ ) همان کاتبی ترشیزی است که بعضی او را نیشابوری نوشته اند. رجوع به «کاتبی ترشیزی » شود.

[ویکی اهل البیت] شمس الدین محمد کاتبی نیشابوری
تولد و وفات: (... - ۸۳۸/۸۳۹) هجری قمری
شهرت علمی و فرهنگی: عارف، خطاط و شاعر
مولد و منشاء وی قریهٔ طرق، میان نیشابور و ترشیز و طوس بود و به همین جهت هم به ترشیزی و هم به نیشابوری معروف شد. دوران جوانی را در مولد خود گذراند و به کسب علم و فنون عصر خود، خصوصاً فن ادب و شعر پرداخت. از جمله استادان وی در نیشابور سیمی نیشابوری بود که خوشنویسی و فنون شعر را نزد او آموخت. وی برای تکمیل تحصیلات و اطلاعات خود به هرات رفت و در آنجات به خدمت بایسنقر میرزا پسر شاهرخ میرزا رسید و از مداحان او گردید. وی سفرهائی به استرآباد، مازندران، گیلان، آذربایجان و شروان داشت و مداح پادشاهانی چون شروانشاه منوچهر و ابراهیم سلطان تیموری، پسر شاهرخ میرزا (م ح ۸۳۸ق) گردید و پاداش و جوائز زیادی دریافت کرد. پس از مدتی به اصفهان رفت و در آنجا به خدمت خواجه صاین الدین علی بن محمد ترکه (۸۳۰/۸۳۵ق) که از بزرگان علم بود رسید و از او کسب فیض کرد. در زمینهٔ تصوف و عرفان از وی بهره ها برد. عاقبت به استرآباد برگشت و در همان جا درگذشت و در جوار مزار امازاده معصوم که به نه گوران معروف است به خاک سپرده شد. قاضی نورالله شوشتری در "مجالس المؤمنین" او را از شعرای شیعه شمرده و پاره ای از قصائد وی را در مدح امیرالمؤمنین (ع) آورده است.
از آثارش: دیوان شعر؛ "خمسه کاتبی"؛، شامل: "گلشن ابرار" به تقلید از "مخزن الاسرار" نظامی، "مجمع البحرین" به تقلید از "خورشید و جمشید" سلمان ساوجی و همابی و همایون" خواجو که به دو بحر است که "ذوبحرین" خوانده می شود که این منظومه مقدمه ای به نثر دارد و موضوع عشق عرفانی ناظر و منظور است که به نام "ناظر و منظور" یا "ناصر و منصور" نیز معروف است؛ مثنوی "ده باب" به تقلید از "بوستان" سعدی، مثنوی "سی نامه" یا "محب و محبوب"؛ مثنوی "کتاب دلربای"، در سرگذشت قباد، پادشاه یمن با وزیرش، که بعد از ۸۳۰ق به نظم در آمده است. از دیگر مثنویات وی به "بهرام و گلندام" نیز می توان اشاره کرد.