مستحاله واژهای عربیتبار و مصدر «استحاله» است که در زبان فارسی به معنای دگرگونی، تبدیل شدن، یا تغییر ماهیت یک چیز به چیز دیگر بهکار میرود. این واژه در حوزههای مختلف (مانند فلسفه، فقه، شیمی و حتی زبان روزمره) معانی خاص خود را دارد، اما در اصل به معنای تغییر جوهری و بنیادی است.
در فلسفه و کلام اسلامی، مستحاله به تغییر ماهیت یک شیء از صورتی به صورت دیگر گفته میشود؛ یعنی جوهر آن چیز دگرگون میشود، نه صرفاً ظاهرش. برای نمونه، اگر چوب بسوزد و به خاکستر تبدیل شود، گفته میشود چوب دچار استحاله شده است، زیرا ماهیتش از چوب به خاکستر تغییر یافته است.
در فقه و احکام شرعی نیز واژه مستحاله کاربرد ویژهای دارد. مثلاً اگر مادهای ناپاک (نجس) چنان دگرگون شود که ماهیت آن تغییر کند، مانند تبدیل شراب به سرکه، گفته میشود آن ماده مستحیل شده و پاک (طاهر) است. در نتیجه، مستحاله در این معنا نشاندهنده پاک شدن یا دگرگونی کامل بر اثر تغییر ماهیت است.
