تعارض استصحاب و برائت

[ویکی فقه] تعارض استصحاب و برائت، تنافی میان مدلول استصحاب و اصل برائت را می گویند.
تعارض استصحاب و برائت، به معنای تنافی مؤدای اصل استصحاب و اصل برائت در موردی خاص است، و آن در جایی است که در اصل تکلیف شک باشد و افزون بر آن، حالت سابقه نیز وجود داشته باشد.
مثال
برای مثال، عصیر عنبی (عصاره انگور ) قبل از غلیان (جوشش) هم پاک و هم حلال است، ولی بعد از غلیان به وسیله آتش و قبل از ذهاب ثلثین (تبخیر دو سوم آن) نزد مشهور علما، نجس و حرام است؛ حال در مواردی که جوشش آن از طریق آتش نباشد و مثلا بر اثر تابش آفتاب باشد، شک می شود آیا حلال و طاهر است یا حرام و نجس. در این جا مجرای هر دو اصل موجود است؛ یعنی با توجه به حالت گذشته قبل از تبخیر دو سوم آن که نسبت به حرمت و نجاست یقین وجود داشت، می توان استصحاب جاری کرد، که نتیجه آن، حرمت و نجاست ظاهری است، و با وجود شک در حلیت و حرمت، و طهارت و نجاست، می توان اصل برائت جاری نمود که نتیجه آن، ضد نتیجه استصحاب است. هنگام ایجاد چنین تعارضی، در تقدم استصحاب بر برائت، اختلافی نیست، ولی در این که آیا تقدم از باب ورود است یا حکومت، اختلاف وجود دارد. و هر کدام از این دو نظریه طرفدارانی دارد.