«کانی سرخ» نام دو روستای همنام در غرب ایران است که هرکدام در یک استان و شهرستان متفاوت قرار دارند و به همین دلیل برای شناخت دقیق آن باید به موقعیت جغرافیایی آنها توجه شود. یکی از این روستاها «کانی سرخ (سقز)» است که در بخش امام شهرستان سقز از استان کردستان ایران واقع شده و در دهستان تیلکوه قرار دارد. این روستا در مسیر جاده تکاب–ایرانخاه قرار گرفته و به عنوان آخرین روستای محدوده بخش سقز شناخته میشود. جمعیت آن بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران حدود ۱۸۵ نفر در قالب نزدیک به ۴۰ خانوار بوده و در سرشماری سال ۱۳۹۵ نیز حدود ۱۵۰ نفر گزارش شده است. مردم این روستا به زبان کردی سورانی صحبت میکنند و ساختار آن یک روستای کوچک و سنتی است. روستای دوم «کانی سرخ (اشنویه)» در شهرستان اشنویه از استان آذربایجان غربی ایران قرار دارد و در بخش نالوس و دهستان هق واقع شده است. این روستا نیز از روستاهای منطقه کردنشین به شمار میآید و جمعیت آن در سرشماری سال ۱۳۸۵ حدود ۴۱۹ نفر در قالب ۶۵ خانوار ثبت شده است. هر دو روستا با وجود داشتن نام مشترک، از نظر موقعیت جغرافیایی کاملاً جدا از یکدیگر هستند و در دو استان همجوار اما مستقل قرار دارند. این نامگذاریهای مشابه در مناطق غرب ایران معمولاً ریشه در زبان و فرهنگ کردی و نامهای بومی منطقه دارد. در مجموع، «کانی سرخ» نامی است که به دو روستای متفاوت در سقز و اشنویه اطلاق میشود و هرکدام ویژگیهای جمعیتی و جغرافیایی خاص خود را دارند.
کانی سرخ
لغت نامه دهخدا
کانی سرخ. [ س َ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان حومه بخش اشنویه شهرستان ارومیه واقع در 5هزارگزی اشنویه و یک هزارگزی شمال راه ارابه رو خورشت. ناحیه ای است واقع دردامنه سردسیر، سالم و دارای 81 تن سکنه. آب آنجا از چشمه تأمین میشود. محصولاتش غلات و توتون است. اهالی از زراعت و گله داری گذران میکنند از صنایع دستی آنان جاجیم بافی است. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 4 ).
کانی سرخ. [ س ُ ]( اِخ ) دهی است از دهستان تیلکوه بخش دیواندره شهرستان سنندج. واقع در 54هزارگزی شمال باختری دیواندره و 11هزارگزی شمال شوسه سقز. ناحیه ای است کوهستانی، سردسیر و دارای 240 تن سکنه. از چشمه مشروب میشود و محصولاتش غلات، حبوب، توتون، روغن و پشم است و اهالی به کشاورزی گذران میکنند. از صنایع دستی آنان پشم ریسی و جاجیم بافی است. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 5 ).
فرهنگ فارسی
دهی است از دهستان تیلکوه بخش دیواندره شهرستان سنندج