کلمهی «کاسه کوزه دار» در فارسی به معنای فردی است که مسئول یا متصدی جمعآوری، نگهداری و مدیریت وسایل و ظروف آشپزخانه یا لوازم مشابه است. در گذشته، «کاسه کوزه دار» ممکن بود به کسی گفته شود که در مهمانیها یا مجالس، وظیفهی مدیریت و مراقبت از ظروف را بر عهده دارد. این واژه گاهی بار کنایی دارد و میتواند به کسی اشاره کند که در امور کوچک و جزئی خانه یا محل کار دخالت میکند یا مراقبت میکند. معادلهای نزدیک به این عبارت در فارسی محاورهای شامل «مسئول وسایل»، «نگهبان ظروف» یا به صورت کنایی «دخالتگر» است.
همچنین اصطلاح «کاسه کوزه دار» در فارسی به معنای کسی است که خانهای آماده برای قماربازی دارد. این فرد معمولاً صاحب قمارخانه یا مکانی برای جمع شدن قماربازان است. واژه «کاسه کوزه دار» از ترکیب «کاسه و کوزه» به شکل کنایی به کار رفته و به مسئول وسایل و آمادهسازی بساط قمار اشاره دارد. در متون قدیمی و فرهنگهای لغت، این واژه با اصطلاح «جیزگر» نیز هممعنی است. «جیزگر» به کسی گفته میشود که بساط قمار را مهیا میکند و از بازیکنندگان پول دریافت مینماید. این اصطلاح معمولاً صفت مرکب است و بار معنایی منفی و غیررسمی دارد.
