کلمه «چولغزک» در گویش محلی گناباد خراسان به معنای «مترسک» یا آدمکی است که برای ترساندن پرندگان در مزارع و پالیزها ساخته میشود. این وسیله معمولاً از دو تکه چوب ساخته میشود که به صورت صلیب به هم متصل شده و بر آن شلائی یا پارچهای پوشانده میشود تا شبیه انسان شود. سپس چولغزک را بر سر خرمن یا در میان کشتزار نصب میکنند تا پرندگان و حیوانات را از محصول دور نگه دارد. علاوه بر کاربرد واقعی، مردم بیاندام یا لاغر را نیز به چولغزک تشبیه میکنند و میگویند فلان شخص به چولغزکی میماند. این واژه در منابع محلی با شکلهای دیگری مانند «مترس»، «مترسک» و «داحول» نیز آمده است. این وسیله نشاندهنده خلاقیت مردم در استفاده از وسایل ساده برای حفاظت از محصولات کشاورزی است. معنی این کلمه هم کاربرد عملی دارد و هم به عنوان یک اصطلاح محاورهای برای توصیف ظاهر افراد به کار میرود.
چولغزک
لغت نامه دهخدا
چولغزک. [ چ َ / چُو ل َ غ َ زَ ] ( اِ ) آدمک سر پالیز. دو تکه چوب که صلیب وار آنهارا بهم متصل سازند و بر آن شولائی بپوشانند و آن را بر سر خرمن یا پالیز بکارند و نیز مردم بی اندام را بدان تشبیه کنند و گویند فلان به چولغزکی می ماند. مترسک. ( لغت محلی گناباد خراسان ). مترس. مترسک. داحول.
