پرتستانی

پرتستانی. [ رُ ت ِ ] ( ص، اِ ) مجموعه عقاید مذهبیه منتخبه از اصلاحات دینی مائه شانزدهم میلادی. فرقی که این اصلاحات را پدید آوردند کاتولیکانی بودند که از کنیسه رومی جدا شدند و به فرق مختلفه تقسیم گردیدند فرقه لوتری فرقه آنگلی کن فرقه ٔکالونییست یا پرسبی ترین فرقه کُنگرِگاسیونیست فرقه متودیست فرقه مُراو. اختلاف اساسی پرتستانها با کاتولیکها را در سه موضوع مهم میتوان تلخیص کرد: 1 - تعریف ایمان. 2 - خصایص باطنی عقیده دینی. 3 - آئین و رسوم ظاهری مذهب.
1 -کنیسه کاتولیک خود را یگانه حافظ و قاضی حقیقتی که در کتاب مقدس مسطور است و توسط سنّت حفظ شده و شورای عالی پاپ ها آنرا تأیید کرده میداند. برخلاف، پرتستانها مقیاس ایمان را کتاب مقدس دانند ولی ( عقل فردی )را معبّر و مفسر آن شمارند و گویند: «در اموری که مربوط به اوامر خدای تعالی و موجب نجات ارواح است، هرکس مسئول خویشتن است.» 2 - در اعتقادات مذهبی بزرگترین اختلاف کاتولیکها و پرتستانها در مسئله گناه است. کاتولیکان معتقدند که نجات الهی بوسیله قربانیها و فدیه ها شامل حال همه کسان خواهد شد و عفو الهی هیچکس را محروم نگذارد ولی پرتستانها ( و بخصوص کالونیست ها ) مسئله خطیه آدم را اصلی و مقدر دانند و گویندعقیده بعفو و لطف الهی موجب آن شود که آدمی از عذاب دوزخ فرار کند. تعداد مراسم به غسل تعمید و استعمال افخارستیا معدود گردیده است. 3 - از نظر رسوم و انتظامات دینی، مراجع مذهبی پاستورها ( کشیشان پرتستان ) هستند و همه شعب پرتستان بنحو انتخابات، تنظیم میشوند. کنیسه های پرتستان ممالک مختلفه مستقل از یکدیگرند. رواج مذهب پرتستانی در اروپا در آلمان، شمال دانمارک، سوئد و نروژ، انگلستان، هلند و در ممالک متحده امریکا است. رجوع به لوتر شود.