نگرفتنی

«نگرفتنی» صفتی است در زبان فارسی که از پیشوند نفی «نـ» و واژه «گرفتنی» ساخته شده و به معنای چیزی است که قابل گرفتن یا شایسته گرفتن نباشد. در معنای لغوی، این واژه بر نداشتن قابلیت یا امکان برای پذیرفتن، گرفتن یا به دست آوردن دلالت می‌کند. در کاربردهای قدیم، آن را در برابر «گرفتنی» می‌آوردند تا نبود لیاقت یا سزاواری را برسانند. یعنی امری که ارزش توجه، پذیرش یا اخذ کردن نداشته باشد «نگرفتنی» خوانده می‌شود. این واژه می‌تواند درباره اشیا، سخن، پیشنهاد یا حتی اشخاص به کار رود. در این حالت، مقصود آن است که آن چیز درخور قبول یا درخور گرفتن نیست. بنابراین بار معنایی آن بیشتر ارزشی و داوری‌کننده است تا صرفاً توصیفی. از نظر ساختار، صفت لیاقت به شمار می‌آید و بر نبود شایستگی تأکید دارد. در زبان امروز کمتر رایج است و بیشتر در متون لغوی و ادبی دیده می‌شود.