مهکوکی

کلمه‌ی «مهکوکی» نامی هندی است که در برخی منابع قدیمی برای گیاه شیرین‌بیان به کار رفته است. شیرین‌بیان گیاهی علفی و چندساله است که ساقه‌های نسبتاً بلند دارد و ارتفاع آن گاهی تا یک متر می‌رسد. این گیاه معمولاً دارای گل‌هایی به رنگ زرد مایل به بنفش یا کبود است. بخش مهم و دارویی این گیاه ریشه‌ی آن است؛ ریشه‌ای که طعم آن شیرین و ملایم بوده و در طب سنتی و گیاه‌درمانی کاربرد فراوان دارد. در برخی متون، به این ریشه اصل‌السوس نیز گفته شده است. «مهکوکی» یا «مهلوکی» یا «مهک» نام‌های دیگری هستند که برای همین گیاه در زبان‌ها و گویش‌های محلی به کار می‌رفته‌اند. جالب است که این گیاه دو نوع تلخ و شیرین دارد که نوع شیرین آن برای دارو، شیرینی‌بخش‌های طبیعی، درمان سرفه و مشکلات معده مورد استفاده قرار می‌گیرد. شیرینی این ریشه از ماده‌ای به نام گلیسیرریزین ناشی می‌شود که قدرت شیرینی آن چندین برابر شکر است. شیرین‌بیان در تاریخ پزشکی ایران و هند جایگاه مهمی داشته و بخشی از داروهای گیاهی سنتی را تشکیل می‌داده است.