واژه «مخصی» در زبان عربی و در متون لغوی فارسی به معنای فردی است که خایه یا بیضه او برداشته شده و به اصطلاح اخته شده است. این واژه به عنوان صفتی به کار میرود که وضعیت جسمانی خاصی را در انسان یا حیوان بیان میکند و نشاندهنده انجام عملی پزشکی یا تنبیهی در گذشته است. در منابع لغوی، «مخصی» همچنین میتواند به محل انجام این عمل نیز اشاره داشته باشد، یعنی جایی که عمل بریدن یا برداشتن بیضه در آن صورت میگیرد. در کاربرد اصلی، این واژه بیشتر برای توصیف فردی استفاده میشود که توان تولید مثل در او از بین رفته است. از نظر تاریخی، چنین واژگانی در متون قدیم پزشکی، فقهی و ادبی به کار میرفته و جنبه توصیفی داشته است. «مخصی» در معنای گستردهتر، بیانگر وضعیت اخته بودن و حذف توان باروری در موجود زنده است. این واژه بار معنایی کاملاً جسمانی دارد و به یک تغییر فیزیکی مشخص در بدن اشاره میکند. در ادبیات کهن، گاهی این واژه بدون توضیح پزشکی و صرفاً به عنوان یک صفت به کار میرفته است. بنابراین «مخصی» به معنای فرد اخته شده و فاقد بیضه است که این وضعیت در گذشته با اصطلاحات خاص پزشکی و لغوی بیان میشده است.
مخصی
لغت نامه دهخدا
مخصی. [م َ صی ی ] ( ع ص ) خایه کشیده. ( منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ) ( آنندراج ). خایه کشیده و اخته. ( ناظم الاطباء ).
مخصی. [ م َ صا ] ( ع اِ ) موضع بریدن خصیه. ( منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ) ( آنندراج ). محل بریدن خایه. ( ناظم الاطباء ).
فرهنگ فارسی
موضع بریدن خصیه