واژه «قصطاس« یا «قسطاس» یکی از واژگان قرآنی و کهن است که در زبان عربی به معنای ترازو و ابزار سنجش دقیق وزن و اندازه به کار میرود. این واژه در قرآن کریم نیز در سوره اسراء، آیه ۳۵، در زمینه توصیه به رعایت عدالت در پیمانه و وزن ذکر شده است. در معنای لغوی، قسطاس به ترازوی درست و مستقیم اشاره دارد که از هرگونه کمفروشی و خطا در سنجش به دور باشد. از نظر معنای گستردهتر، این واژه به مفهوم عدالت، انصاف و دادگری نیز تعبیر شده است، زیرا ترازو نماد سنجش عادلانه است. برخی منابع لغوی و تاریخی بیان کردهاند که ریشه این واژه عربی خالص نیست و احتمالاً از زبانهای رومی یا سریانی وارد عربی شده است. با این حال، در زبان عربی و متون دینی کاملاً پذیرفته شده و در ساختار مفهومی قرآن جایگاه مشخصی پیدا کرده است. در لغتنامههایی مانند دهخدا نیز «قسطاس» به عنوان ابزار سنجش دقیق و میزان عدالت در معامله تعریف شده است. کاربرد این واژه در قرآن نشاندهنده اهمیت رعایت انصاف در معاملات اقتصادی و اجتماعی در آموزههای دینی است. از این رو، قسطاس هم یک ابزار فیزیکی برای وزنکشی و هم یک نماد اخلاقی برای عدالت و راستکرداری محسوب میشود. بنابراین «قسطاس» مفهومی ترکیبی از ترازو به عنوان وسیله سنجش و عدالت به عنوان اصل اخلاقی در رفتار انسانی است.
قصطاس
لغت نامه دهخدا
قصطاس. [ ق ِ ] ( ع اِ ) قسطاس.( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ). رجوع به قسطاس شود.