طوسیطیس

«طوسیطیس» نام یک گیاه خوشبو است که در منابع طب سنتی و گیاه‌شناسی قدیم به آن اشاره شده و گاهی آن را «کوم»، «اذخر»، «تبن مکّی» یا «مرچیا» نیز می‌نامند. این گیاه دارای دو گونه اصلی است: یکی عرابی که سرخ‌رنگ و خوشبوست و دیگری مرغزاری که کمی متفاوت است. از نظر ظاهری، طوسیطیس شبیه گیاه «کولان» است، ولی ساقه آن باریک‌تر و شاخ و برگ آن کوچک‌تر و بسیار انبوه است؛ شکوفه‌های آن سفید، معطر و تندطعم هستند. این گیاه در طب سنتی کاربردهای فراوان دارد؛ از جمله درمان ورم‌های سرد، مشکلات معده و کبد، دردهای داخلی، دفع فضولات و تقویت لثه و دندان. از طوسیطیس می‌توان برای تهیه روغن، عرق، ضماد و دم‌کرده استفاده کرد که هر کدام اثرات درمانی ویژه‌ای دارند و برخی از آن‌ها برای رفع سموم و نفخ بدن کاربرد دارند. در منابع قدیمی، مصرف طوسیطیس با مواد دیگر مانند سکنجبین، گلاب، فلفل یا صندل توصیه شده تا اثرات درمانی آن تقویت و عوارض جانبی کاهش یابد. این گیاه در مناطق مختلفی مانند حجاز، مصر و عراق رشد می‌کند و بهترین نوع آن، گونه عرابی سرخ‌رنگ و خوشبو است.