انشقاق (سوره 84 قرآن کریم) یکی از سورههای مکی است که در جزء سیام قرآن قرار دارد. این سوره شامل 25 آیه است و به موضوعات مرتبط با قیامت، معاد و وضعیت انسانها در آن روز میپردازد. نامگذاری این سوره به دلیل اشاره به شکافتن آسمان در آغاز قیامت است.
متن سوره انشقاق
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ هنگامی که آسمان بشکافد
وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ و فرمان پروردگارش را اطاعت کند، و [به این اطاعت از فرمان،] سزاوارتر گردد
وَإِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ و هنگامی که زمین گسترده شود
وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ و آنچه را در درون دارد بیرون افکند، و تهی گردد
وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ و فرمان پروردگارش را اطاعت کند، و [به این اطاعتِ از فرمان،] سزاوارتر گردد
يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ ای انسان! یقیناً تو با کوشش و تلاشی سخت به سوی پروردگارت در حرکتی، پس او را دیدار میکنی
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ اما کسی که نامه اعمالش را به دست راستش دهند
فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا به زودی با حسابی آسان به حسابش رسیدگی شود
وَيَنْقَلِبُ إِلَىٰ أَهْلِهِ مَسْرُورًا و خوشحال و شادمان به سوی خانوادهاش [در بهشت] باز گردد
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ و اما کسی که نامه اعمالش را از پشت سرش دهند
فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا به زودی با فریادی حسرت بار، هلاکت و نابودی خود را خواهد
وَيَصْلَىٰ سَعِيرًا و در آتش افروخته در آید
إِنَّهُ كَانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُورًا او همواره در میان خانوادهاش [به ثروت و مال و مقام] خوشحال و شادمان بود
إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ او میپنداشت که هرگز پس از مرگ [به حیات دوباره] باز نخواهد گشت
بَلَىٰ إِنَّ رَبَّهُ كَانَ بِهِ بَصِيرًا آری، بی تردید پروردگارش نسبت به [همه امور] او بینا بود
فَلَا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ سوگند به سرخی کنار افق به هنگام غروب خورشید
وَاللَّيْلِ وَمَا وَسَقَ و سوگند به شب و آنچه را [از موجودات پراکنده شده در روز، در خانهها و لانهها] جمع میکند
وَالْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ و سوگند به ماه هنگامی که بدر کامل میشود
لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَنْ طَبَقٍ که شما حالی را پس از حالی [که مراحل مختلف زندگی است و در سختی و زحمت مطابق یکدیگرند] طی میکنید [تا به دیدار پروردگارتان نایل آیید]
فَمَا لَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ پس اینان را چه میشود که ایمان نمیآورند؟!
وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لَا يَسْجُدُونَ و هرگاه قرآن را بر آنان خوانند، خاضع و تسلیم نمیشوند؟!
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُكَذِّبُونَ بلکه کافران همواره انکار هم میکنند!
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ و خدا به آنچه [از انکار، کفر، نفاق، حسد و…] در دل خود جمع میکنند، داناتر است
فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ پس آنان را به عذابی دردناک بشارت ده
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ مگر آنان را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، که آنان را پاداشی جاودان و بیمنت است
موضوع سوره:
سوره انشقاق به بیان علائم قیامت و وضعیت انسانها در آن روز میپردازد. در این سوره، دو گروه از انسانها توصیف میشوند:
گروهی که نامه اعمالشان به دست راستشان داده میشود و حسابرسی آسانی خواهند داشت، و گروهی که نامه اعمالشان از پشت سرشان داده میشود و عذاب خواهند شد.
آیه سجده:
آیه 21 این سوره سجده مستحب دارد، به این معنا که هنگام تلاوت یا شنیدن آن، مستحب است فرد سجده کند.
فضیلت تلاوت:
در فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر (ص) نقل شده که هر کس سوره انشقاق را بخواند، خداوند از این که در روز قیامت نامه اعمالش از پشت سرش به او داده شود او را نگه میدارد.
