زیولج

واژه «زیولج» در متون کهن و برخی گویش‌های فارسی به معنای «قرقاول» یا همان «تذرو» به‌کار رفته است و به پرنده‌ای از راسته ماکیان‌سانان و تیره قرقاولان اشاره دارد که از نظر زیستی و رده‌بندی، در زیرتیره قرقاولیان قرار می‌گیرد. این پرنده دارای جثه‌ای متوسط، نزدیک به اندازه مرغ خانگی، و پوششی از پرهای بسیار رنگارنگ و درخشان است که به‌ویژه در نرها جلوه‌ای چشمگیر و زیباشناختی دارد. زیستگاه اصلی قرقاول‌ها نواحی گسترده‌ای از قاره آسیا است، هرچند در بخش‌هایی از اروپا مانند یونان و بلغارستان نیز به‌صورت بومی یافت می‌شوند و در نتیجه مداخلات انسانی به بسیاری از مناطق دیگر جهان نیز انتقال یافته‌اند. این پرنده عموماً در جنگل‌های مرطوب، بوته‌زارهای انبوه، و نواحی دارای درختان پهن‌برگ یا خزان‌کننده زندگی می‌کند و لانه خود را در زیر پوشش گیاهی متراکم بنا می‌نهد. از نظر رفتار زیستی، قرقاول‌ها وابستگی قابل توجهی به زیست‌بوم‌های جنگلی دارند، به‌گونه‌ای که برای استراحت و پناه‌گیری به مناطق جنگلی متکی بوده و برای تغذیه به فضاهای بازتر مانند کشتزارها و زمین‌های کم‌درخت روی می‌آورند. رژیم غذایی آن‌ها ترکیبی از دانه‌ها، حشرات و مواد گیاهی است که با شرایط محیطی سازگار می‌شود. اگرچه در دهه‌های اخیر جمعیت این پرنده در برخی مناطق با کاهش مواجه شده است، اما هنوز در فهرست گونه‌های در معرض خطر انقراض قرار نگرفته است. در فرهنگ‌های لغوی فارسی نیز «زیولج» به‌عنوان نامی کمتر رایج اما معادل با قرقاول ثبت شده و نشان‌دهنده تنوع واژگانی در نام‌گذاری جانوران در زبان فارسی است.

لغت نامه دهخدا

زیولج. [ وْ ل َ ] ( اِ ) قرقاول و تذرو. ( ناظم الاطباء ) ( از اشتینگاس ). رجوع به لسان العجم شعوری ج 2 ورق 42 شود.