آبدزدک با نام علمی Gryllotalpidae، یکی از آفات مهم و شناختهشده در میان راستبالان محسوب میشود. این حشره که بهطور معمول به رنگ قهوهای دیده میشود، بدنی کشیده به طول ۴ تا ۵ سانتیمتر دارد و در شرایط مساعد گاه تا ۱۰ سانتیمتر نیز رشد میکند. از ویژگیهای ظاهری آن میتوان به پیشسینهٔ بزرگ و ضخیم، بالهای جلویی کوتاه (که تنها بخشی از سینه و شکم را میپوشانند) و پاهای جلویی قوی و حفار اشاره کرد. این حشره هر دو سال یک نسل تولید میکند و در طول زندگی خود خسارات قابل توجهی به انواع گیاهان وارد میسازد.
آبدزدک حشرهای همهچیزخوار است که از ریشه و طوقهٔ گیاهان تغذیه میکند. فعالیت تغذیهای این حشره معمولاً در طول شب انجام میگیرد و با جویدن و قطع ریشه، موجب پژمردگی و نابودی گیاه میزبان میشود. این آفت طیف وسیعی از گیاهان زراعی، صیفیجات، سبزیها و گیاهان زینتی را مورد حمله قرار میدهد و به همین دلیل در مزارع، گلکاریها و چمنکاریها خسارتهای گستردهای بر جای میگذارد.
ریشهیابی نامگذاری این حشره به یکی دیگر از جنبههای زیانبار آن بازمیگردد. آبدزدک با ایجاد دالانهای زیرزمینی در خاکهای نرم و شخمخورده، بهویژه در شالیزارها، باعث سوراخ شدن مرز کرتها و در نتیجه هدررفت آب میشود. این ویژگی باعث شده است تا در فرهنگ عامه با نامهایی همچون «آبدزدک» شناخته شود. در متون کهن و گویشهای محلی، نامهای دیگری مانند زمینسُنْب، مارسمبوله، جویبُرَک، دورسَمَک، تورْتورَک و گُندبُرَک نیز برای این حشره به کار رفته است که هر یک اشاره به ویژگی ظاهری یا رفتار زیستی آن دارد.
