دهماء بنت یحیی طباطبایی
دهماء بنت یحیی طباطبایی، از شخصیتهای برجسته خاندان طباطبایی است که پس از فروپاشی دولت طباطباییان در عراق، شاخهای از این خاندان در یمن دولتی بنیاد نهادند و روزگار درازی دوام آورد. دهماء بنت یحیی بن مرتضی (درگذشته ۸۳۷ق/۱۴۳۴م) فقیه، ادیب، شاعر و محقق بود و خواهر امام مهدی احمد بن یحیی به شمار میآمد. او نزد برادر خود تحصیل کرد و به مراتب عالی علمی دست یافت و با سید محمد بن ابی الفضایل ازدواج نمود. دهماء در شهر «ثلاء» زندگی میکرد و عمر خود را به تحقیق و تألیف گذراند و همانجا درگذشت. از آثار او شرحی بر کتاب «الأزهار» برادرش احمد در چهار جلد است که نشاندهنده دانش عمیق و اهتمام او به علم و ادب است. دهماء بنت یحیی طباطبایی نمادی از زن عالم و فرهیخته در دوران خود به شمار میرود و جایگاه علمی و فرهنگی برجستهای در تاریخ یمن و خاندان طباطبایی دارد. او هم در حوزه فقه و هم در ادبیات و تحقیق علمی تأثیرگذار بود و نمونهای از تلاش زنان دانشمند در قرون میانه اسلامی محسوب میشود.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] پس از مدتی کمتر از یک سده، که دولت طباطباییان در عراق فرو پاشید شاخه ای از همین خاندان، دولتی در یمن بنیاد نهادند که روزگار درازی ادامه یافت. دهماء بنت یحیی بن مرتضی، یکی از شخصیت های این خاندان است.
دهماء بنت یحیی بن مرتضی (د ۸۳۷ ق/۱۴۳۴ م)، فقیه، ادیب، شاعر و محقق.او خواهر امام مهدی احمد بن یحیی است. نزد برادر درس خواند و به مراتب عالی علمی رسید. با سیدمحمد بن ابی الفضایل ازدواج کرد.دهماء در شهر «ثلاء» زیست و به تحقیق و تألیف روزگار گذراند و در همان جا درگذشت.شرحی بر کتاب الأزهار برادرش احمد در ۴ جلد نوشته است.
شرف الدین، احمد حسین، تاریخ الیمن الثقافی، ج۴، ص۲۵۸، قاهره، ۱۳۸۷ ق/۱۹۶۷ م.
۱. ↑ شرف الدین، احمد حسین، تاریخ الیمن الثقافی، ج۴، ص۲۵۸، قاهره، ۱۳۸۷ ق/۱۹۶۷ م.
منبع
مرکز دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «آل طباطبا»، شماره۴۳۲.
...