لغت نامه دهخدا
ترک گرفتن. [ ت َ گ ِ رِ ت َ ] ( مص مرکب ). رها ساختن. دست بداشتن. هشتن. دست بشستن از چیزی:
خوشا آن کس که پیش از مرگ میرد
دل و جان هرچه باشد ترک گیرد.عطار.دلی گر بدست آیدت دلپذیر
به اندک دل آزار ترکش مگیر.سعدی ( بوستان ).- به ترک کسی گرفتن؛ از او جدا شدن و دور شدن. او رارها کردن. از او دست بداشتن:
گفتی که ترک ِ من کن و آزاد شو ز غم
آسان به ترک همچو توئی کی توان گرفت.امیر خسرو ( ازآنندراج ).- ترک ِ آسایش گرفتن؛ از آسودگی و راحت اعراض کردن. تن به سختی دادن. با رنج و سختی ساختن. دل به سختی و رنج خوش داشتن:
رنجها بردیم و آسایش نبود اندر وجود
ترک ِ آسایش گرفتیم این زمان آسوده ایم.سعدی ( بدایع ).- ترک آشنائی گرفتن؛ بیگانه شدن. بریدن از آشنایان:
تا ترک آشنائی عالم گرفته ایم
عالم تمام معنی بیگانه من است.صائب ( ازآنندراج ).- ترک ِ جان گرفتن؛ از جان گذشتن. دست از جان کشیدن:
سعدیا گربه جان خطاب کند
ترک ِ جان گیر و دل بدست آرش.سعدی ( طیبات ).دلم بردی و ترک ِ جان گرفتم
جفاها کردی و آسان گرفتم.مجد ( از آنندراج ).- ترک ِ خویش گرفتن؛ ترک ِ خویش گفتن. خود را نادیده انگاشتن. به هستی خود بی اعتنا بودن:
جفا و جور توانی بکن که سعدی را
چو ترک خویش گرفت از جفا چه غم دارد؟سعدی ( خواتیم )- ترک ِ کسی گرفتن؛ او را رهاکردن و از او دور شدن، روی از مصاحبت او برتافتن:
درین ره جان بده یا ترک ِ ما گیر
بدین در سر بنه یا غیر ما جوی.سعدی ( طیبات ).ترک ِ مراد گرفتن؛ از آرزوی خود چشم پوشیدن. بدنبال مراد خود نرفتن. از هوای دل اعراض کردن:
آن را که مراد دوست باید
گو ترک ِ مراد خویشتن گیر.سعدی ( طیبات )
