باذرنبویه

کلمه‌ی «باذرنبویه» نامی عربی‌شده از یک گیاه دارویی مشهور است که در فارسی با نام بادرنجبویه یا بادرنگ‌بویه شناخته می‌شود. این گیاه از تیره‌ی نعناعیان است و نام علمی آن Melissa officinalis می‌باشد. باذرنبویه گیاهی علفی، خوش‌بو و معطر است و برگ‌هایی سبزرنگ، لطیف و کمی کرک‌دار دارد. گل‌های آن معمولاً سفید و کوچک‌اند و به‌صورت دسته‌ای بر ساقه ظاهر می‌شوند. در منابع کهن ایرانی، به‌ویژه در متون پهلوی، این گیاه با نام وادرنگ‌بوی آمده است؛ یعنی گیاهی که بوی آن شبیه بادرنگ یا ترنج (نوعی مرکبات) است. نام یونانی و علمی آن نیز از واژه‌ای به معنی «برگ زنبور عسل» گرفته شده، زیرا زنبورها به شدت به بوی آن جذب می‌شوند. این گیاه در ایران به‌طور طبیعی در شمال کشور، دامنه‌های البرز، نواحی غربی و مناطق نسبتاً مرطوب می‌روید. باذرنبویه از گذشته تا امروز در طب سنتی کاربرد فراوان داشته است؛ از جمله برای تقویت قلب، آرام‌کردن اعصاب، کاهش درد مفاصل، کمک به هضم، بهبود زخم‌ها و کاهش آثار گزیدگی‌ها. همچنین برای خوش‌بو کردن دهان و پیشگیری از فساد دندان به کار می‌رفته است. به دلیل شباهت بوی آن با لیمو و نیز خواص دارویی مشترک با خانواده نعناعیان، این گیاه گاهی با بادروج (ریحان) یا فرنجمشک اشتباه گرفته می‌شود، اما باذرنبویه گونه‌ای مستقل و مشخص در طب و گیاه‌شناسی است.