اسیب شناسی تکبر
«آسیبشناسی تکبر» اصطلاحی در حوزه اخلاق، معارف اسلامی و علوم تربیتی است که به بررسی ریشهها، پیامدها و آثار منفی صفت تکبر در انسان میپردازد. تکبر به معنای خودبزرگبینی و برتر دانستن خویش نسبت به دیگران است، بهگونهای که فرد خود را بالاتر از دیگران تصور کرده و دیگران را کوچک و حقیر ببیند. در آسیبشناسی تکبر، این صفت به عنوان یکی از رذایل اخلاقی شناخته میشود که هم در بعد فردی و هم در بعد اجتماعی آثار مخربی به همراه دارد. در منابع دینی، بهویژه در قرآن کریم، تکبر مورد نکوهش قرار گرفته و به شدت از آن نهی شده است. این مفهوم نشان میدهد که تکبر نه تنها یک حالت درونی ناپسند است، بلکه رفتاری است که میتواند روابط انسانی را دچار آسیب و تنش کند. در تحلیل اخلاقی، یکی از مهمترین پیامدهای تکبر، دور شدن انسان از حقیقت و پذیرش نکردن حق است. همچنین فرد متکبر معمولاً دچار غرور کاذب میشود و توانایی دیدن نقاط ضعف خود را از دست میدهد. از منظر اجتماعی، تکبر موجب کاهش همدلی، ایجاد فاصله میان افراد و از بین رفتن روح همکاری در جامعه میگردد. در متون تفسیری و اخلاقی اسلامی، آسیبشناسی تکبر به منظور هشدار دادن نسبت به پیامدهای دنیوی و اخروی این صفت بیان شده است. در نتیجه، «آسیبشناسی تکبر» به معنای شناخت دقیق این صفت، بررسی آثار آن و ارائه راهکارهایی برای درمان و دوری از آن در زندگی فردی و اجتماعی است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] آسیب شناسی تکبر (قرآن). خود بزرگ بینی را تکبر گویند. کبر یکی از صفات رذیله می باشد که شخص دارای آن خود را برتر و بزرگ تر از دیگران می پندارد و دیگر افراد را خوار و حقیر می شمارد. خداوند در قرآن از آن نهی فرموده و آثار مخرب آن را ذکر نموده است.
۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۳، ص۷۱.
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۲، ص۴۷۶، برگرفته از مقاله «آسیب شناسی اخلاقی».
...