ابن عزوز

[ویکی فقه] اِبْن ِ عَزّوز، محمد المکی بن مصطفی ابن محمد حسنی ادریسی (۱۲۷۰-۱۳۳۴ق /۱۸۵۴-۱۹۱۶م )، عالم جامع الاطراف مالکی مذهب است.
نسب ابن عزوز به حسن مثنّی فرزند امام حسن مجتبی (ع ) می رسد و به همین جهت حسنی خوانده شده است. او در شهر نفطه (تونس ) چشم به جهان گشود.
تحصیلات
در آن عصر نفطه و تَوزَر از مراکز مهم علم و ادب در شمال افریقا به شمار می رفتند، و به همین دلیل از باب تشبیه به آن ها کوفه و بصره گفته می شد. ابن عزوز در چنین محیطی، زیر نظر پدر خود که از مشاهیر علم در آن دیار بود، پرورش یافت. او در زادگاه خود به فراگیری علوم مختلف از استادانی چون محمد بن عبدالرحمان تازری، پسر عم خود، روی آورد، سپس عازم شهر تونس شد و در جامع زیتونه ضمن تدریس، زیر نظر استادان نامدار آن روزگار مانند محمد شاذلی بن صالح، احمد بن بن الخوجه، محمد النجار و دیگران به تحصیلات خود ادامه داد وی پس از مدتی عازم الجزایر شد و در آنجا با عالمانی چون محمد بن ابی القاسم - که از مشایخ معروف صوفیه به شمار می رفت - و دیگر علمای آن دیار آشنا گردید و از محضرشان استفاده نمود. پس از بازگشت به تونس مجدداً به تحصیل و تدریس در جامع زیتونه پرداخت و در ۱۲۹۵ق بی تمایل خود به عنوان مفتی نفطه و پس از آن به سمت قضای آن شهر منصوب شد و تا ۱۲۹۸ق در آن مقام باقی ماند. آنگاه به تونس بازگشت و مجدداً به تدریس در جامع زیتونه پرداخت.
تدریس
ابن عزوز در ۱۳۱۶ق عازم مشرق شد و مدتی را در بنعاری، مصر، حجاز و شام گذراند. سرانجام در ۱۳۳۱ق به استانبول، مرکز دولت عثمانی رفت و در آنجا اقامت گزید. در این سفر ابن عزوز همه کتاب های خود را با تحمل مشقت بسیار بدانجا برد. در استانبول ابن عزوز مورد احترام مقامات عالی رتبه قرار گرفت و از منزلت خاصی نزد سلطان عبدالحمید برخوردار گردید. او در این شهر به فراگیری زبان ترکی پرداخت و بر آن تسلط کامل یافت و تا پایان عمر در دارالفنون (دارالخیر سابق ) و مدرسه وعاظ به زبانهای عربی و ترکی، به تدریس حدیث و تفسیر قرآن مشغول بود. کتانی مشایخ وی را نزدیک به ۸۰ تن ذکر کرده و نام برخی از آنان را آورده است.
تالیفات
...