سیکلمه (یا سیکلامن) نام یک سرده از گیاهان است که به فارسی به نام گل نگونسار نیز شناخته میشود. این گیاه به خانواده Primulaceae تعلق دارد و دارای حدود ۲۳ گونه مختلف است.
سیکلمه گیاهی بومی مناطق قفقاز و مدیترانه است. در ایران، این گیاه بیشتر در نواحی کوهستانی شمال کشور مانند گرگان، گیلان، مازندران و همچنین در نواحی غربی مانند آذربایجان و کردستان میروید.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، گیاه سیکلمه به نامهای مختلفی مانند پنجهٔ مریم، شجرهٔ مریم و کف مریم نیز شناخته میشود. این نامها به ویژگیهای خاص این گیاه و ارتباط آن با حضرت مریم اشاره دارند. بر اساس افسانهها، گفته میشود که در زمان زایمان حضرت مریم، او در زیر درخت خرما نشسته و گیاهی را در دستان خود فشرده است. از این رو، این گیاه به نام پنجهٔ مریم معروف شده است.
