دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] ملازمه میان درک مصلحت یا مفسده چیزی توسط عقل نظری با تعلق امر یا نهی شارع به آن را ملازمه حکم عقل نظری و شرع گویند.
ملازمه حکم عقل نظری و شرع، مقابل ملازمه حکم عقل عملی و شرع بوده و به معنای همراهی و ملازمه میان درک مصلحت و یا مفسده (ملاک حکم شرع ) توسط عقل نظری و حکم شارع است؛
توضیح
به این معنا که اگر عقل نظری، ملاک حکم شرعی را درک نماید، از آن حکم شارع را به دست می آورد.هرگاه ملاک حکم به صورت کامل درک شود؛ یعنی با تمام شرایط و خصوصیات برای عقل نظری هویدا گردد، عقل نظری به همان حکم شرعی دستور خواهد داد.
اقسام حکم عقلی
حکم عقلی بر دو قسم است:۱. حکم عقل نظری، و آن درک عقل از واقعیات موجود می باشد (ادراک ما یکون واقعاً)؛۲. حکم عقل عملی، و آن ادراک اموری است که شایسته انجام یا ترک می باشد (ادراک ما ینبغی او ما لا ینبغی ان یقع).
اقسام ملازمه حکم عقل و شرع
...