دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] «سفرنامه جکسن» ترجمه فارسی «ایران در گذشته و حال» به قلم منوچهر امیری و فریدون بدره ای است و برای این که با نام کتاب دیگری به همین نام اشتباه نشود با نام سفرنامه جکسن منتشر شده است. جکسن در این اثر آمیزه ای از تاریخ، سفرنامه و شرح خاطرات معمول، باستان شناسی، خطشناسی و مردم شناسی ارائه می دهد که این ویژگی ها، اهمیت کتاب مذکور را بیش از پیش ارتقا می دهد. به تعبیر خود نویسنده، این سفر به انگیزه و هدف خاص تحقیق و پژوهش در آثار و بناهای تاریخی و باستانی انجام گرفته است.
کتاب از 28 فصل و یا بخش تشکیل شده است؛ بخش اول عنوان «در سرزمین شیر و خورشید» و آخرین بخش نیز «از مازندران به دریای خزر» نام دارد که حکایت از چگونگی ورود ایران از راه مسکو و خروج از همین راه را دارد. نویسنده شرح سفر خود به ایران را با مطالب تاریخی و باستان شناسی به هم آمیخته و نکات مبهم و مهم تاریخی را به زبانی شیوا و در عین حال ساده و روشن بیان داشته است.
مسافرت های جکسن با قطار، از مسکو شروع می شود. وی اطلاعاتی در مورد مکان هایی که از مسکو تا ایالت گرجستان روسیه می بیند، ارائه می دهد. در طول مسیر به آثاری که تداعی گر تاریخ گذشته هستند، توجه می کند و در این کار چنان تبحر و استادی از خود به خرج می دهد که خواننده شیفته بیان او می گردد؛ مثلاً چهره های مردمی را که می بیند با اقوام تاریخی سکایی مقایسه می کند و در هنگان توصیف شهر تفلیس، دانستنی های تاریخی درباره آن ارائه می دهد. به عنوان نمونه در قسمتی از توصیف این شهر می نویسد: «می گویند که شهرت اصلی این شهر مدیون امپراتوری گرجی آن موسوم به واختانگ گورگستان است که در قرن پنجم میلادی می زیست و به این شهر که آب های گرم گوگردی دارد دل بسته بود».
وی در شهر تفلیس از موزه این شهر بازدید می نماید که شرح کامل و جامع آن را در کتاب می آورد و آشنایی تقریباً کاملی با موزه به خواننده می دهد. موزه ای حدود یک قرن پیش در آن شهر؛ یعنی تفلیس دایر و فعال بوده است. از نکات قابل توجه این بخش ملاقات نویسنده با فرقه یزیدیان است. از این فرقه و آداب مذهبی و باورهای آن ها اطلاعاتی ارائه می دهد که جالب و خواندنی است.
در بخش بعد به توصیف سرزمین های روسیه می پردازد و از کوه آرارات و شهر ایروان به عنوان پایتخت ارمنستان یاد می کند و از آداب و سنن مردم و دیدنی های این شهر توصیفی زیبا ارائه می دهد.
